Πασχαλιά, το φυτό του Πάσχα

Written by Adamantia Nifora Posted in Go Green, Life

Η πασχαλιά είναι ίσως ένα από τα λίγα λουλούδια που έχει συνδεθεί τόσο έντονα με την περίοδο του Πάσχα. Κι αυτό δεν το οφείλει μόνο στον όνομα της αλλά και στο γεγονός ότι ανθίζει μία φορά το χρόνο, για είκοσι έως τριάντα μέρες, κοντά στο Πάσχα.
Πρόκειται για ένα λουλούδι σπάνιας ομορφιάς με μεθυστικό άρωμα και λιλά λεπτοκαμωμένα άνθη που δημιουργούν μεγάλες και εντυπωσιακές, κωνικές ταξιανθίες. Εκτός από πολύ όμορφη όμως η πασχαλιά θεωρείται και προάγγελος της άνοιξης αφού με την εποχή της άνθισης της σηματοδοτεί το αν η άνοιξη θα έρθει νωρίς ή αργά.
Αν λοιπόν, σας έχει γοητεύσει τούτο το ξεχωριστό φυτό και έχετε την απαραίτητη υπομονή να το περιμένετε ν’ ανθίσει δεν έχετε παρά να το προσθέσετε στο κήπο και τη ζωή σας.


Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΠΑΣΧΑΛΙΑΣ
Η πασχαλιά λέγετε πως ήταν το δένδρο που πρόσφερε την δροσιά και τον ίσκιο του στην Παναγία και τον Ιωσήφ, όταν εκείνοι όδευαν προς την Αίγυπτο στην προσπάθεια τους να σώσουν τον Χριστό από την δολοφονική μανία του Ηρώδη. Τότε η Παναγία το ευλόγησε να είναι πάντα φορτωμένο με πανέμορφα, ευωδιαστά άνθη. Σύμφωνα με το μύθο όμως το όνομα του το πήρε λίγο καιρό αργότερα, όταν οι Ιουδαίοι σταύρωσαν τον Χριστό. Είχε φυτρώσει κοντά στο Γολγοθά και βλέποντας τον Κύριο να σταυρώνεται μαράθηκε, από τον καημό του. Όταν τρεις μέρες μετά ο Ιησούς αναστήθηκε, το δεντράκι ζωντάνεψε για να πάρει κι αυτό μέρος στη μεγάλη χαρά της Ανάστασης.


ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ-ΦΡΟΝΤΙΔΑ

Φυλλοβόλος θάμνος με μεγάλα, βαθυπράσινα και σε σχήμα καρδιάς φύλλα, η πασχαλιά οφείλει το όνομα της στο γεγονός ότι ανθίζει για 20 έως 30 ημέρες κοντά στο Πάσχα. Ανάλογα με το είδος και την ποικιλία, τα αρωματικά της λουλούδια βγαίνουν σε μεγάλες και εντυπωσιακές, κωνικές ταξιανθίες. Οι πιο πολλοί την έχουμε θαυμάσει σε διάφορες αποχρώσεις του μοβ, ωστόσο συχνά συναντάμε τα απλά ή διπλά άνθη της σε διάφορους τόνους του λευκού, ιώδους, μπλε και κίτρινου. Το πιο σύνηθες είδος στην Ελλάδα είναι η κοινή πασχαλιά (Syringa vulgaris), με τα χαρακτηριστικά μοβ-φούξια άνθη. Μετρίου μεγέθους, δεν ξεπερνά σε ύψος τα 4 – 5 μ. και τα 2 – 3 μ. σε διάμετρο. Φυτεύεται ως θάμνος (μεμονωμένα είτε σε ομάδες), καθώς και σε μπορντούρες ή φράχτες. Με το ανάλογο κλάδεμα μπορεί να διαμορφωθεί σε δενδρύλλιο, ενώ τα κομμένα άνθη της -αν και δεν διατηρούνται πολύ-διακοσμούν το βάζο μας. Πρόκειται για ένα ανθεκτικό και σκληροτράχηλο φυτό που μεταφυτεύεται εύκολα και δεν έχει πολλές απαιτήσεις σε φροντίδα, νερό και λιπάσματα. Το μόνο ίσως μειονέκτημα του είναι πως έχει την τάση να πετάει παραφυάδες.

ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: Ύψος 4 – 5 μ., διάμετρος έως 3 μ.

ΕΔΑΦΟΣ: Χωρίς πολλές απαιτήσεις, αρκεί το έδαφος να στραγγίζει καλά (το μείγμα φύτευσης πρέπει να περιέχει ελαφρόπετρα) και να μην είναι όξινο – η οξύτητά του, δηλαδή, να είναι μεγαλύτερη από 7 pΗ.

ΚΛΙΜΑ: Φυτεύουμε σε ηλιόλουστη θέση.

ΠΟΤΙΣΜΑ: Δεν θέλει πολύ νερό. Ποτίζουμε 2 – 3 φορές το μήνα τους ζεστούς μήνες.







ΚΛΑΔΕΜΑ: Κλαδεύουμε ελαφρώς το χειμώνα, για να διαμορφώσουμε ή να διατηρήσουμε το σχήμα στην πασχαλιά, αφαιρώντας μερικά ξερά, αδύνατα, άρρωστα και κακοσχηματισμένα κλαδιά. Δεν κονταίνουμε τους βλαστούς που θα παραμείνουν στο φυτό, γιατί έτσι αφαιρούμε και τα μπουμπούκια που θα μας δώσουν λουλούδια την ερχόμενη άνοιξη. Τον Ιούνιο και αφού τελειώσει η ανθοφορία, κόβουμε τα υπερώριμα λουλούδια (για να μην εξαντληθεί το φυτό στη δημιουργία καρπών και σπόρων). Τον Αύγουστο αφαιρούμε τις παραφυάδες.

ΛΙΠΑΣΜΑ: Για μεγαλύτερης διάρκειας ανθοφορία, λιπαίνουμε Ιανουάριο – Φεβρουάριο με οργανικό λίπασμα τύπου 8-5-10.

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ: Με σπόρο την άνοιξη και με ημιώριμα μοσχεύματα (κομμένοι βλαστοί που φυτεύονται στο χώμα και βγάζουν ρίζες) τον Αύγουστο, με παραφυάδες ή με εμβολιασμό σε κατάλληλα υποκείμενα.

ΧΡΗΣΕΙΣ/ΦΥΤΕΥΣΗ: Για φράχτη (φυτεύουμε ανά 1,5-2μ), αλλά και ως θάμνος, μεμονωμένος ή σε ομάδες. Κλαδεύοντας κατάλληλα, του δίνουμε σχήμα δέντρου. Φυτεύουμε φθινόπωρο ή άνοιξη.

ΑΝΤΙΞΟΟΤΗΤΕΣ: Δεν παρουσιάζει ιδιαίτερα προβλήματα.

Καλό Πάσχα!!!

Prof. Carlo Leifert - Η βιολογική γεωργία... κάνει την διαφορά

Prof. Carlo Leifert (Professor of Ecological Farming) at Newcastle University's Nafferton Ecological Farm in Northumberland

Η έρευνα ορόσημο που διεξήχθη από το πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ δείχνει πως υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα βιολογικά και μη-βιολογικά αγροτικά προϊόντα.  

Μια καινούργια επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο British Journal of Nutrition δείχνει πως υπάρχουν σημαντικές διαφορές στη διατροφική σύσταση και ποιότητα ανάμεσα στις βιολογικές και μη-βιολογικές καλλιέργειες, όπως των λαχανικών, φρούτων και δημητριακών.

Οι πιο σημαντικές διαφορές που αποκαλύπτονται στη μελέτη είναι:

1. ·         υψηλότερη συγκέντρωση αντιοξειδωτικών.
2. ·         χαμηλότερα επίπεδα σε κάδμιο, νιτρικό και νιτρώδες.
3. ·        λιγότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στις βιολογικές καλλιέργειες συγκριτικά με τις μη-βιολογικές.

Η μελέτη είναι η πιο επικαιροποιημένη ανάλυση της περιεκτικότητας των θρεπτικών ουσιών στα βιολογικά συγκριτικά με τα τρόφιμα συμβατικής παραγωγής, λαμβάνοντας υπόψη αποτελέσματα πολύ περισσότερων μελετών απ’ ότι προηγούμενες αναλύσεις. Τα πορίσματα είναι το αποτέλεσμα μιας ρηξικέλευθης, καινούριας και συστηματικής

βιβλιογραφικής ανασκόπησης και μετα-ανάλυσης από μια διεθνή ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον καθηγητή Κάρλο Λέιφερτ από το πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ.

Αυτή η μελέτη έρχεται σε αντίθεση με κάποιες προηγούμενες μελέτες, συγκεκριμένα με τα πορίσματα μιας μελέτης από την Υπηρεσία Προτύπων Τροφίμων (ΥΠΤ) του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Food Standards Agency-FSA) το 2009 (Dangour et al. Am. J. Clin Nutr. 90, 680-685).

Η νέα ανάλυση των βιολογικών καλλιεργειών βασίζεται σε 343 δημοσιεύσεις, που εστιάζουν αποκλειστικά σε βιολογικές καλλιέργειες, φρούτα και λαχανικά, ενώ τα αποτελέσματα της μελέτης της ΥΠΤ βασίστηκαν μόνο σε 46 δημοσιεύσεις που κάλυπταν καλλιέργειες, κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα. Με πάνω από τις μισές δημοσιεύσεις που συμπεριλαμβάνονται στη νέα ανάλυση να έχουν δημοσιευτεί από το 2006 και μετά (και επομένως να μην είναι διαθέσιμες στους ερευνητές της ΥΠΤ και σε άλλες παλιότερες μελέτες), αυτή η ανάλυση αποτελεί ορόσημο στην προώθηση της γνώσης μας σχετικά με αυτό το θέμα.

Καθώς οι άνθρωποι πρέπει να εξακολουθούν να καταναλώνουν πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών τη μέρα, η μελέτη αυτή δείχνει ότι η επιλογή τροφίμων από παραγωγές με βιολογικά πρότυπα μπορεί να οδηγήσει στην αυξημένη πρόσληψη αντιοξειδωτικών χωρίς την αύξηση πρόσληψης θερμίδων. Με αυξημένη ποσότητα θρεπτικών ουσιών και αντιοξειδωτικών, κάθε μπουκιά φρούτων και λαχανικών που παράγονται με βιολογικό τρόπο έχει μεγαλύτερη αξία. Το γεγονός αυτό αποτελεί μια σημαντική προσθήκη στο σύνολο των πληροφοριών που είναι διαθέσιμο στους καταναλωτές.

Η ανάλυση δείχνει ότι η ποιότητα των τροφίμων επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από τον τρόπο που παράγονται και ότι οι βιολογικές μέθοδοι καλλιέργειας οδηγούν σε χημικές ενώσεις με αυξημένα επίπεδα επιθυμητών θρεπτικών ουσιών και σε ενώσεις με χαμηλή περιεκτικότητα ανεπιθύμητων. Συγκεκριμένα, υπάρχουν όλο και περισσότερα στοιχεία πως υψηλότερα επίπεδα χημικά παρασκευασμένων λιπασμάτων, ιδίως λιπασμάτων με βάση το άζωτο και το φωσφορικό άλας τα οποία απαγορεύονται ή είναι αυστηρά περιορισμένα από τα πρότυπα βιολογικής καλλιέργειας, οδηγούν σε σημαντικά χαμηλή περιεκτικότητα αντιοξειδωτικών στις συμβατικές καλλιέργειες.

Η βιολογική καλλιέργεια απαγορεύει τη χρήση συνθετικών χημικών λιπασμάτων και προωθεί τη χρήση ισορροπημένων θρεπτικών ουσιών στις καλλιέργειες, στην αμειψισπορά και στις μηχανικές, βιολογικές και καλλιεργητικές μεθόδους για τον έλεγχο ζιζανίων, παρασίτων και ασθενειών. Έτσι εξηγούνται τα ελάχιστα περιστατικά μολύνσεων από φυτοφάρμακα στις βιολογικές καλλιέργειες συγκριτικά με τις συμβατικές που βρέθηκαν στη μελέτη και αποδεικνύεται ότι η κατανάλωση βιολογικών τροφίμων είναι ένας καλός τρόπος ώστε να ελαττωθεί η έκθεση των τροφίμων στα φυτοφάρμακα.

Περισσότερα αντιοξειδωτικά

Οι βιολογικές καλλιέργειες αλλά και τα φυτικά προϊόντα βρέθηκαν να έχουν σημαντικά υψηλότερη συγκέντρωση αντιοξειδωτικών, συμπεριλαμβάνοντας φαινολικά οξέα, φλαβανόλες, στιλβένες, φλαβόνες, φλαβονόλες και ανθοκυανίνες συγκριτικά με τα συμβατικώς παραγόμενα αντίστοιχα τρόφιμα. Η μέση ποσοστιαία διαφορά για τις περισσότερες αντιοξειδωτικές ενώσεις ήταν ανάμεσα στο 18% και πάνω και 69%. Μικρότερες, στατιστικά σημαντικές ωστόσο, συστατικές διαφορές εντοπίστηκαν επίσης και σε έναν αριθμό καροτενοειδών και βιταμινών.

Η στροφή στα βιολογικά φρούτα, λαχανικά και δημητριακά, αλλά και σε τρόφιμα που παρασκευάζονται από αυτά, μπορεί να οδηγήσει σε μια αύξηση της τάξεως του 20% - 40% στην κατανάλωση φυτικών αντιοξειδωτικών χωρίς καθόλου αύξηση σε θερμίδες. Αυτό είναι σημαντικό καθώς υπάρχουν σοβαρές επιστημονικές ενδείξεις της ευεργετικής δράσης στην από την αυξημένη κατανάλωση (πολύ)φαινολικών και άλλων φυτικών δευτερογενών μεταβολιτών με αντιοξειδωτική δράση, ιδίως προστασία ενάντια σε χρόνιες παθήσεις, συμπεριλαμβάνοντας καρδιακά και νευροεκφυλιστικά νοσήματα και κάποιες μορφές καρκίνου.

Λιγότερο τοξικά μέταλλα

Στις βιολογικές καλλιέργειες εντοπίστηκαν ουσιαστικά λιγότερες συγκεντρώσεις μιας ομάδας τοξικών βαρέων μετάλλων, κυρίως κάδμιο, που ήταν σχεδόν 50% λιγότερο. Το κάδμιο, καθώς επίσης ο μόλυβδος και ο υδράργυρος, είναι οι μόνες τοξικές προσμείξεις μετάλλων για τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα μόλυνσης στα τρόφιμα. Εφόσον είναι γνωστό ότι συσσωρεύεται στον οργανισμό, κυρίως στο ήπαρ και τους νεφρούς, η οποιαδήποτε μείωση στην κατανάλωση καδμίου μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει.

Βρέθηκε επίσης στις βιολογικές καλλιέργειες χαμηλότερη περιεκτικότητα αζώτου. Η συνολική συγκέντρωση αζώτου στις βιολογικές καλλιέργειες ήταν 10% λιγότερη, όπως επίσης λιγότερη ήταν και η συγκέντρωση νιτρικού κατά 30% και του νιτρώδους κατά 87% συγκριτικά με τις μη-βιολογικές καλλιέργειες. Η υψηλή συγκέντρωση σε νιτρικό και νιτρώδες στις μη-βιολογικές καλλιέργειες πιστεύεται πως συνδέεται με τη χρήση ανόργανων αζωτούχων λιπασμάτων, τα οποία απαγορεύονται αυστηρά υπό τα πρότυπα της βιολογικής καλλιέργειας. Επίσης, η υψηλή συγκέντρωση νιτρώδους σε μη-βιολογικές καλλιέργειες μπορεί να θεωρηθεί πως περιέχει ανεπιθύμητες θρεπτικές ουσίες, καθώς το νιτρώδες έχει χαρακτηριστεί ως δυνητικός παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο του στομάχου και άλλων παθήσεων.

Λιγότερα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων

Επίσης παρουσιάστηκαν φυτοφάρμακα στη μελέτη. Η συχνότητα εμφάνισης των φυτοφαρμάκων που εντοπίστηκαν βρέθηκε να είναι 4 φορές μεγαλύτερη στις μη-βιολογικές καλλιέργειες. Η μεγαλύτερη διαφορά εντοπίστηκε στα φρούτα με τη συχνότητα των καταλοίπων των φυτοφαρμάκων να είναι περίπου 7 φορές υψηλότερη απ’ ότι στα βιολογικά φρούτα. Στα μη-βιολογικά λαχανικά και στα μεταποιημένα φυτικά τρόφιμα η συχνότητα των καταλοίπων των φυτοφαρμάκων ήταν 3 με 4 φορές υψηλότερη απ’ ότι στα βιολογικά.

Γνωρίζοντας ότι τα βιολογικά τρόφιμα περιέχουν χαμηλότερα επίπεδα φυτοφαρμάκων ήδη αποτελεί έναν βασικό παράγοντα που παρακινεί κάποιους καταναλωτές να επιλέγουν βιολογικά τρόφιμα, επομένως αυτή η πρόσθετη ένδειξη είναι χρήσιμη για τις επιλογές των καταναλωτών.

Αν και χρειάζονται περισσότερες έρευνες ώστε να αποσαφηνιστούν τα οφέλη για την υγεία από τη μείωση της έκθεσης στα φυτοφάρμακα, η οποιαδήποτε ελάττωση μπορεί να θεωρηθεί επιθυμητή, αφού είναι γνωστό ότι ένα σημαντικό μέρος των δειγμάτων από μη-βιολογικές καλλιέργειες που ελέγχονται από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) (European Food Safety Authority-EFSA)  περιέχουν κατάλοιπα φυτοφαρμάκων πάνω από τα επιτρεπτά όρια. Για παράδειγμα, σε πρόσφατες έρευνες της ΕΑΑΤ τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων πάνω από τα Ανώτατα Όρια Υπολειμμάτων (ΑΟΥ) (Maximum Residue Levels-MRL) βρέθηκαν να είναι 6,2% σε δείγματα από σπανάκι, 3,8% σε βρώμη, 3% σε πορτοκάλι, 2,9% σε φράουλα και μαρούλι και 2,7% σε μήλο. Το γεγονός ότι τα φυτοφάρμακα βρίσκονται 2 φορές συχνότερα σε μη-βιολογικά φρούτα απ’ ότι σε μη-βιολογικά λαχανικά είναι επίσης σημαντικό και ενδεχομένως να δείχνει τη μεγαλύτερη χρήση ανθεκτικών χημικών και φυτοφαρμάκων στις καλλιέργειες των φρούτων καθώς πλησιάζουμε την περίοδο της συγκομιδής.

Ανάγκη για περισσότερες μελέτες.

Στη μελέτη αυτή εντοπίστηκαν σοβαρές παραλείψεις σε ένα μεγάλο μέρος ήδη δημοσιευμένων μελετών. Αυτές συμπεριλαμβάνουν ελλείψεις τυποποιημένων μετρήσεων και αναφορών όπως και ενδείξεις ότι συγκεντρωμένα δεδομένα από πειράματα επαναλαμβάνονταν ή αναφέρονταν επιλεκτικά. Οι στατιστικές μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη του πανεπιστημίου του Νιούκαστλ ήταν ανώτερες σε σχέση με παλαιότερες ερευνητικές συνθέσεις που δεν ισοστάθμισαν τη συνεισφορά μεγαλύτερων έναντι μικρότερων μελετών. Παλαιότερες συνθέσεις είχαν λιγότερες ενδείξεις και δεν αιτιολογούσαν το σύνολο των πληροφοριών, χρησιμοποιούσαν λιγότερο αξιόπιστες μεθοδολογίες και κριτήρια συγκατάταξης όπως επίσης και κάποιες συμπεριελάμβαναν αποτελέσματα από το ίδιο πείραμα πολλές φορές.

Αναφερόμενος στην έρευνα, ο καθηγητής Λέιφερτ δήλωσε: «Η αντιπαράθεση ανάμεσα στα βιολογικά και μη-βιολογικά δεν έχει σταματήσει εδώ και δεκαετίες αλλά οι ενδείξεις από αυτή τη μελέτη είναι συντριπτικές. Τα βιολογικά τρόφιμα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά με ελάχιστα τοξικά μέταλλα και φυτοφάρμακα. Αυτή η μελέτη ωστόσο θα πρέπει απλά να λειτουργήσει σαν σημείο έναρξης. Αναμφίβολα έχουμε δείξει πως υπάρχουν διαφορές στη σύσταση ανάμεσα στις βιολογικές και συμβατικές καλλιέργειες, τώρα όμως υπάρχει η επιτακτική ανάγκη να διεξαχθούν σωστά ελεγχόμενες μελέτες κοόρτης για την παρέμβαση στη διατροφή του ανθρώπου αποκλειστικά σχεδιασμένες να εντοπίζουν και να προσδιορίζουν ποσοτικά τις επιπτώσεις που έχει στην υγεία η στροφή στα βιολογικά προϊόντα».   

Το περιοδικό μας, θέλει ευχαριστήσει τον καθηγητή Λέιφερτ για την ευγενική παραχώρηση της έρευνας, στο περιοδικό μας.   

Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biomag τεύχος 1. Δείτε εδώ

Πώς καλλιεργώ πεπόνια

Το πεπόνι είναι ένα αναρριχητικό φυτό που αγαπά τη ζέστη και τις περιοχές με μακρύ καλοκαίρι. Τα αρσενικά και θηλυκά άνθη αναπτύσσονται στο ίδιο φυτό, αλλά και πάλι χρειάζονται τις μέλισσες για να γίνει η γονιμοποίηση.
Τα πεπόνια ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τα αγγούρια, τις κολοκύθες και τα κολοκυθάκια. Πέρα από το καθαρά επιστημονικό ενδιαφέρον, η πρακτική χρήση αυτής της πληροφορίας είναι ότι  η γύρη ενός από αυτά τα φυτά, μπορεί να γονιμοποιήσει τα λουλούδια των υπολοίπων. Για να έχετε λοιπόν στο τέλος του καλοκαιριού πεπόνια και όχι διασταύρωση πεπονιού με αγγούρι ή κολοκύθα, θα πρέπει να τα καλλιεργείτε σε μεγάλη απόσταση το ένα από το άλλο. Με δύο λόγια, μην καλλιεργείτε πεπόνια μαζί με αγγούρια, κολοκύθες και κολοκυθάκια.

Τα πεπόνια ωριμάζουν στα τέλη του καλοκαιριού ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Τα πεπόνια, μπορούν να καλλιεργηθούν στον κήπο ή ακόμη και σε μεγάλες γλάστρες (ποικιλίες νάνοι), αρκεί το μέρος να το βλέπει όλη την ημέρα ο ήλιος.
Μπορείτε να ξεκινήσετε τα πεπόνια από σπόρους ή έτοιμα σπορόφυτα που θα βρείτε σε γεωπονικά καταστήματα και φυτώρια.

Ξεκινώντας τα πεπόνια από σπόρους

Μπορείτε να βρείτε σπόρους πεπονιού σε γεωπονικά καταστήματα, ή τοπικών ποικιλιών από φίλους και γνωστούς. Θεωρητικά, θα μπορούσατε να κρατήσετε σπόρους ακόμη και από κάποιο πεπόνι που αγοράσατε και σας φάνηκε πολύ εύγευστο. Σε αυτή όμως την περίπτωση, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος το πεπόνι να προέρχεται από υβρίδιο και το φυτό που θα προκύψει να μην είναι υγιές και αποδοτικό. Μπορείτε όμως να δοκιμάσετε!
Αν και μπορείτε να ξεκινήσετε τους σπόρους πεπονιού σε φυτώριο 2 με 3 εβδομάδες πριν τα τελευταία κρύα και να μεταφυτέψετε τα σπορόφυτα, ο πιο απλός και εύκολος τρόπος είναι να τους σπείρετε απευθείας στο χώμα.
Τα πεπόνια αγαπούν τη ζέστη. Για να μπορέσουν να βλαστήσουν οι σπόροι και να αναπτυχθούν, το χώμα θα πρέπει να έχει θερμοκρασία τουλάχιστον μεταξύ 21 και 27 βαθμών Κελσίου. Αν ο καιρός είναι ζεστός, αυτό το αναλαμβάνει η φύση. Αν όμως θέλετε να ξεκινήσετε τη σπορά νωρίτερα, τότε μπορείτε να απλώσετε στο μέρος που σκοπεύετε να καλλιεργήσετε τα πεπόνια, μαύρο φιλμ εδαφοκάλυψης. Το άπλωμα του φιλμ εδαφοκάλυψης θα πρέπει να γίνει 4 εβδομάδες πριν την ημερομηνία σποράς. Το φιλμ εδαφοκάλυψης, με τη βοήθεια των ακτίνων του ήλιου, θα θερμάνει το έδαφος και ταυτόχρονα θα εμποδίσει την ανάπτυξη αγριόχορτων. Πριν στρώσετε το φιλμ εδαφοκάλυψης, φροντίστε να προετοιμάσετε τα λοφάκια (δείτε παρακάτω). Φροντίστε να στερεώσετε καλά τις άκρες του  φιλμ εδαφοκάλυψης ώστε να μην τα σηκώνει ο αέρας.
Το χώμα που αγαπούν τα πεπόνια είναι το ελαφρά όξινο. Το pH του εδάφους θα πρέπει να είναι μεταξύ 6,0 και 6,5.
Τα πεπόνια θέλουν πολύ νερό και πολλά θρεπτικά συστατικά.






Παρατηρήστε τα λοφάκια και το φιλμ εδαφοκάλυψης στη φωτογραφία.
Προετοιμάστε το σημείο που πρόκειται να φυτέψετε μία πεπονιά ως ακολούθως:

• Το σημείο θα πρέπει να το βλέπει ο ήλιος και να μην το πιάνουν αέρηδες
• Φτιάξτε ένα ελαφρώς μακρόστενο λοφάκι από χώμα και κομπόστ.
• Σε κάθε λοφάκι, και όταν η θερμοκρασία είναι μεταξύ 21 και 27 βαθμών Κελσίου, σπείρετε 3 με 5 σπόρους σε απόσταση 5 εκατοστών ο ένας από τον άλλο. Το βάθος σποράς είναι περίπου 2 με 2,5 εκατοστά. Το κάθε λοφάκι, θα πρέπει να απέχει από το άλλο, 1,5 με 2 μέτρα. Η πεπονιά είναι αναρριχητικό φυτό και χρειάζεται χώρο για να αναπτυχθεί.
• Όταν φυτρώσουν οι σπόροι και τα φυτάκια αποκτήσουν 2 φύλλα, κρατήστε μόνο τα δύο πιο υγιή και βγάλτε τα υπόλοιπα.
• Ποτίζετε τακτικά (τα πεπόνια θέλουν νερό) και δείτε τα να μεγαλώνουν

Αν έχετε χρησιμοποιήσει φιλμ εδαφοκάλυψης, ακολουθήστε την παρακάτω διαδικασία:

• Υποθέτω ότι είχατε φτιάξει τα λοφάκια, πριν στρώσετε το φιλμ εδαφοκάλυψης
• Όταν η θερμοκρασία του εδάφους φτάσει τους 21 με 27 βαθμούς Κελσίου, μπορείτε να ξεκινήσετε τη σπορά
• Κάντε 3 ή 5 τρύπες στο φιλμ (στην περιοχή πάνω από το λοφάκι), ανάλογα με τους πόσους σπόρους θα φυτέψετε
• Σε κάθε τρύπα, φυτέψτε ένα σπόρο πεπονιάς σε βάθος 2 με 2,5 εκατοστά
• Όταν φυτρώσουν οι σπόροι και τα φυτάκια αποκτήσουν 2 φύλλα, κρατήστε μόνο τα δύο πιο υγιή και βγάλτε τα υπόλοιπα
• Ποτίζετε τακτικά (τα πεπόνια θέλουν νερό) και δείτε τα να μεγαλώνουν

Ξεκινώντας τις πεπονιές από σπορόφυτα

Μπορείτε να προμηθευτείτε έτοιμα φυτά πεπονιάς από το τοπικό γεωπονικό κατάστημα ή από φυτώρια. Ισχύει ότι έχουμε γράψει πιο πάνω όσον αφορά τον τρόπο και τις αποστάσεις σποράς.

Πότε φυτεύουμε πεπόνια

Φυτεύουμε πεπονιές όταν ζεστάνει ο καιρός και η θερμοκρασία του εδάφους είναι μεταξύ 21 με 27 βαθμούς Κελσίου. Στην Ελλάδα, αυτό συνήθως συμβαίνει μετά τα μέσα Μαρτίου και τα μέσα Απριλίου.

Κατάλληλες συνθήκες καλλιέργειας πεπονιάς

Χώμα: Οι πεπονιές θέλουν πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά χώμα. Το ιδανικό pH είναι μεταξύ 6,0 και 6,5. ΜΗ φυτεύετε τις πεπονιές κοντά σε  αγγούρια, κολοκύθες και κολοκυθάκια.
Ήλιος: Το φυτό θα πρέπει να βρίσκεται σε μέρος που αν είναι δυνατό να το βλέπει ο ήλιος όλη την ημέρα.
Πότισμα-Νερό: Οι πεπονιές θέλουν πολύ νερό. Θα πρέπει να τις ποτίζετε τακτικά
Θερμοκρασία: Οι πεπονιές θέλουν ζέστη για να αναπτυχθούν.

Σημαντικές πληροφορίες για τις πεπονιές

Τα πρώτα λουλούδια που θα παράγει το φυτό θα πέσουν. Μην ανησυχείτε. Είναι τα αρσενικά. Τα πεπόνια, θα παραχθούν από τα δεύτερα άνθη που είναι τα θηλυκά.
Για να έχετε νόστιμα πεπόνια, 3 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή θα πρέπει να περιορίσετε σημαντικά ή ακόμη και να σταματήστε το πότισμα.
Προστατέψτε το πεπόνι, βάζοντας από κάτω ένα φαρδύ ξύλο ώστε να μην έρχεται σε επαφή με το έδαφος. Αν έχετε χρησιμοποιήσει φιλμ εδαφοκάλυψης, τότε αυτό θα κάθεται επάνω στο φιλμ και δε χρειάζεται να κάνετε κάτι επιπλέον.
Τα πεπόνια είναι έτοιμα για συγκομιδή όταν η φλούδα τους μοσχοβολά πεπόνι.
Τα πεπόνια δεν ωριμάζουν αφού κοπούν από το φυτό.

Ποικιλίες πεπονιού

Οι πιο γνωστές ποικιλίες Ελληνικών πεπονιών είναι:
Μπανάνες. Πρώιμη ποικιλία με καρπούς κιτρινωπούς συνήθως σφαιρικού και μικρού μεγέθους. Αρκετά αρωματικά και καλής ποιότητας.
Αργείτικες. Παράγουν τα γνωστά αργείτικα πεπόνια εξαιρετικής ποιότητας. Η σάρκα τους είναι λευκοπράσινη ή κιτρινοπράσινη γλυκιά και σχετικά σκληρή.
Κρεμαστά χειμωνιάτικα . Όψιμη ποικιλία , με σφαιρικό ή ωοειδή καρπό και πρασινωπή σάρκα. Καλλιεργείται σε περιοχές της Πελοποννήσου.
Κουνέλια. Οι καρποί της είναι αρωματικοί μετρίου ή μεγάλου μεγέθους. Η φλούδα τους είναι κίτρινη ή πορτοκαλί και η σάρκα λευκοκίτρινη.
Θρακιώτικο. Ποικιλία τοπικής προέλευσης επί αιώνες παραγόμενη στην ακριτική περιοχή του νομού Έβρου αποκλειστικά οικολογική χωρίς λιπάσματα, φυτοφάρμακα, αρδεύσεις κλπ. H ποικιλία "Χρυσή Κεφαλή" ή πεπόνι Θράκης είναι μοναδική και παράγεται με προστατευόμενο σπόρο.
Μέχρι τη δεκαετία του '70 η καλλιέργεια του είδους στην Ελλάδα βασιζόταν σε μεγάλο αριθμό ποικιλιών. Από τις πιο γνωστές ήταν τα πεπόνια Άργους, τα μοσχάτα, τα κανελιά, τα τοπάνια, τα λουτίφια, τα παρδαλά, τα μουλκίου, τα ισπανικά, τα καντλού πρεσκό, οι μάππες, τα “τύπου ανανά”, τα μαλτέζικα, τα αυλακωτά, τα πλουμιστά, τα γκρίζα, τα άσπρα, τα ισπανικά, τα καβαγιόν, τα μαργαριτίου, οι κατσάμπες, τα παγγίρια, τα κρεμαστά, τα Καρακατσά, τα σαριά, τα ρασέλια, τα Ιτσίδια, τα κιρκ-αγάτς, τα χασάν-μπέη, τα τοπατάν κ.ά. Μάλιστα, λόγω του ότι οι ποικιλίες διασταυρώνονταν αρκετά εύκολα μεταξύ τους, ο αριθμός τους συνεχώς μεγάλωνε.
Σήμερα, δυστυχώς, ένεκα του ότι έχουν επικρατήσει σε ποσοστό 80% - 90% κυρίως τα υβρίδια τύπου Galia -τόσο σε θερμοκήπια όσο και υπαίθρια-, ο μεγαλύτερος αριθμός των ποικιλιών έχει σχεδόν χαθεί. Σε κάποιες άλλες μικρότερες εκτάσεις καλλιεργούνται ακόμα τα πεπόνια του Αργους, τα θρακιώτικα, τα μοσχάτα, τα λουτίφια κ.ά.
Εξαιρετικά νόστιμα είναι επίσης τα ξερικά πεπόνια (δεν ποτίζονται συχνά), που, αν και μικρότερα σε μέγεθος, υπερτερούν σε γεύση, αλλά δεν τα βρίσκουμε εύκολα στην αγορά.

Πηγή: http://www.kalliergo.gr

Πώς καλλιεργώ καρπούζι

Το καρπούζι ίσως είναι το πιο αγαπημένο και χαρακτηριστικό φυτό του καλοκαιριού. Ποιος δε θα ήθελε να έχει στον κήπο του καρπουζιές και να γεύετε τα δικά του ζουμερά, κόκκινα και γλυκά καρπούζια;

Το καρπούζι είναι ένα αναρριχητικό φυτό που αγαπά πολύ τη ζέστη. Αναπτύσσεται καλύτερα σε θερμά κλίματα όπου η θερμοκρασία είναι τουλάχιστον μεταξύ 21 και 27 βαθμούς Κελσίου το πρωί και 18 με 21 βαθμούς Κελσίου το βράδυ. Τα αρσενικά και θηλυκά άνθη αναπτύσσονται στο ίδιο φυτό. Χρειάζονται τις μέλισσες για να γίνει η γονιμοποίηση.

Επιλογή τοποθεσίας για την καλλιέργεια καρπουζιού

Επιλέξτε ένα μέρος του κήπου που το βλέπει συνεχώς ο ήλιος. Αν είναι δυνατόν, επιλέξτε ένα μέρος με νότιο προσανατολισμό που δεν το πιάνει ο αέρας. Τα καρπούζια θέλουν έδαφος με ουδέτερο pH, αλλά ανέχονται και όξινα εδάφη όπου το pH φτάνει μέχρι το 5,5.

Προετοιμασία του εδάφους

Το έδαφος που θα καλλιεργήσετε το καρπούζι θα πρέπει να είναι μαλακό, καλά αποστραγγιζόμενο και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά.
Μπορείτε να ακολουθήσετε δύο τακτικές για να έχετε καλά αποτελέσματα ακόμη κι εκεί που το χώμα δεν είναι ιδανικό.

Καρπουζιές σε λάκους

Για κάθε φυτό που θα φυτέψετε, σκάψτε ένα λάκο με διάμετρο 60 εκατοστά και βάθος 30 εκατοστά. Κρατήστε το μισό χώμα από αυτό που βγάλατε από το λάκο και αναμείξτε το με κομπόστ. Γεμίστε το λάκο, με αυτό το αφράτο και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά μείγμα χώματος.
Ο κάθε λάκος θα πρέπει να απέχει από τον άλλο, από 90 έως 180 εκατοστά. Όσο πιο μεγάλο καρπό παράγει η ποικιλία που θα καλλιεργήσετε, τόσο πιο μεγάλη θα πρέπει να είναι η απόσταση. Οι καρπουζιές θέλουν χώρο για να αναπτυχθούν.

Καρπουζιές σε λοφίσκους

Ανασηκώνουμε το χώμα σε λοφίσκους και πάνω σε αυτούς σπέρνουμε τους σπόρους ή τα σπορόφυτα. Αν σκοπεύετε να καλλιεργήσετε λίγα καρπούζια, μπορείτε να φτιάξετε ένα λοφίσκο για κάθε φυτό. Αν καλλιεργείτε πολλά καρπούζια, τότε οι λοφίσκοι θα είναι μακρόστενοι και πάνω σε αυτούς θα καλλιεργούνται πολλά φυτά σε σειρά. Εμπλουτίζουμε όπως και προηγουμένως, το χώμα του λοφίσκου με πλούσια ποσότητα κομπόστ ώστε να έχει πολλά θρεπτικά συστατικά.
Η διαμόρφωση του χώματος σε λοφίσκους διατηρεί το χώμα μαλακό και ελαφρύ ώστε να αναπτυχθούν εύκολα οι ρίζες του φυτού. Επιτρέπει τον καλύτερο αερισμό το χώματος ώστε στις ρίζες να φτάνει ευκολότερα το οξυγόνο. Βοηθά στην αποστράγγιση του επιπλέον νερού και έτσι δε σαπίζουν οι ρίζες.

Ξεκινώντας τις καρπουζιές από σπόρους

Θα πρέπει να σπείρετε τους σπόρους όταν η θερμοκρασία του χώματος και του περιβάλλοντος είναι σταθερά τουλάχιστον 21 βαθμοί Κελσίου.
Αφού έχετε προμηθευτεί σπόρους καρπουζιού από κάποιο γεωπονικό κατάστημα, από γείτονες, από το θείο ή τον παπού στο χωριό, ρίξτε τους σε νερό.
Μην τους ρίξετε όλους στο νερό! Υπολογίστε ότι σε κάθε θέση που έχετε προετοιμάσει θα φυτέψετε 3 με 4 σπόρους.
Απομακρύνετε τους σπόρους που επιπλέουν. Δε θα φυτρώσουν.
Αφήστε τους σπόρους μέσα στο νερό για μισή ώρα περίπου και μετά φυτέψτε τους.
Για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα, μπορείτε αντί για απλό νερό να κάνετε το ακόλουθο:
Γεμίστε ένα δοχείο κατά το ένα τρίτο με χωνεμένη κοπριά.
Γεμίστε τα υπόλοιπα δύο τρίτα με νερό.
Ανακατέψτε καλά.
Αφήστε το μείγμα για μία εβδομάδα ανακατεύοντας συχνά (π.χ. κάθε μέρα). Προσοχή! Η μυρωδιά δεν είναι ευχάριστη.
Πάρτε λίγο από αυτό το καφετί νερό και βουτήξτε μέσα τους σπόρους.
Απομακρύνετε τους σπόρους που επιπλέουν. Δε θα φυτρώσουν.
Αφήστε τους για μισή ώρα και μετά φυτέψτε τους.
Το παραπάνω νερό, μπορείτε να το χρησιμοποιείτε και για λίπανση. Έχει εξαιρετικά αποτελέσματα.

Όταν αδειάζει το δοχείο, απλά προσθέστε και άλλο νερό και ανακατέψτε.
Στο λάκο ή στο λοφίσκο που έχετε προετοιμάσει, ανοίξτε τρεις τρύπες βάθους περίπου 2,5 εκατοστών. Για να ανοίξετε τις τρύπες, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το δάχτυλό σας ή κάποιο εργαλείο.
Σε κάθε τρύπα ρίξτε από ένα σπόρο και σκεπάστε με χώμα το οποίο θα πιέσετε ελαφρά.
Αν όλα πάνε καλά, μετά από 7 με 10 ημέρες οι σπόροι θα βλαστήσουν και θα εμφανιστούν τα φυτάκια. Ο χρόνος βλάστησης εξαρτάται από τη θερμοκρασία, την υγρασία και το βάθος που έχουν θαφτεί. Το χώμα θα πρέπει να είναι μόνιμα υγρό κατά την περίοδο της βλάστησης.
Μία εβδομάδα μετά τη βλάστηση, αφαιρέστε τα πιο αδύναμα φυτά. Κρατήστε 2 φυτά ανά λάκο ή λοφίσκο.

Ξεκινώντας τις καρπουζιές από σπορόφυτα

Μία καλή ιδέα, ειδικά αν είστε αρχάριοι, είναι να ξεκινήσετε την καλλιέργεια καρπουζιάς, αγοράζοντας έτοιμα σπορόφυτα που έχουν μεγαλώσει σε πιστοποιημένα φυτώρια.
Φυτέψτε τα σπορόφυτα στους λάκους ή τους λοφίσκους που έχετε προετοιμάσει.
Θα σας συμβούλευα να τα φυτέψετε 1 με 2 εκατοστά βαθύτερα από ότι αναπτύσσονταν μέσα στις θήκες τους. Ποτίστε καλά μετά τη μεταφύτευση.

Πότε φυτεύουμε καρπούζια;

Φυτεύουμε καρπούζια όταν ο καιρός είναι αρκετά ζεστός και η θερμοκρασία του εδάφους είναι σταθερά πάνω από  21βαθμούς Κελσίου. Στην Ελλάδα, αυτό συμβαίνει συνήθως μετά τα μέσα Απριλίου.

Κατάλληλες συνθήκες καλλιέργειας καρπουζιού

Χώμα: Τα καρπούζια θέλουν πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά χώμα. Το ιδανικό pH είναι ουδέτερο (7,0), αντέχουν όμως και μέχρι 5,5.
Ήλιος: Το φυτό θα πρέπει να βρίσκεται σε μέρος που αν είναι δυνατό να το βλέπει ο ήλιος όλη την ημέρα.
Πότισμα-Νερό: Τα καρπούζια θέλουν πολύ νερό. Θα πρέπει να τα ποτίζεται τακτικά
Θερμοκρασία: Οι καρπουζιές θέλουν ζέστη για να αναπτυχθούν.

Σημαντικές πληροφορίες για τα καρπούζια

Τα πρώτα λουλούδια που θα παράγει η καρπουζιάθα πέσουν. Μην ανησυχείτε. Είναι τα αρσενικά. Τα καρπούζια, θα παραχθούν από τα δεύτερα άνθη που είναι τα θηλυκά.
Δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβετε πότε το καρπούζι είναι έτοιμο για συγκομιδή. Όταν το καρπούζι είναι έτοιμο, τότε το κάτω μέρος του αποκτά ένα απαλό κίτρινο χρώμα. Όταν το χτυπάτε με την παλάμη σας, ο ήχος είναι βαθύς. Κατά μέσο όρο, απατούνται 80 με 100 ημέρες μέχρι το φυτό να παράγει ώριμους καρπούς.
Μπορείτε να κρατήσετε σπόρους από τα καρπούζια σας. Όταν το καρπούζι είναι φαγώσιμο, τότε και οισπόροι του είναι έτοιμοι. Ξεχωρίστε τους, πλύντε τους καλά, στεγνώστε τους ακόμη καλύτερα και αποθηκεύστε τους μακριά από φως και υγρασία. Την επόμενη χρονιά θα μπορέσετε να τους χρησιμοποιήσετε.

Επιπλέον πληροφορίες για το καρπούζι

Το καρπούζι (επιστ.: Κίτρουλλος ο εριώδης, Citrullus lanatus) είναι ένα φρούτο το οποίο προέρχεται από τη νότια Αφρική. Οι ποικιλίες που καταναλώνονται σήμερα μπορούν να φτάσουν σε βάρος αρκετά κιλά. Το καρπούζι είναι λείο εξωτερικά με χρώμα αποχρώσεις του πράσινου και ενίοτε με εναλλασσόμενες σκούρες και ανοικτές πράσινες ρίγες. Ο φλοιός του είναι αρκετά σκληρός, με πάχος περίπου ένα εκατοστό και άσπρο χρώμα στο εσωτερικό. Το κύριο μέρος του καρπουζιού στο εσωτερικό είναι μαλακό, κόκκινο, περιέχει μεγάλο αριθμό μαύρων σπόρων (ή και άσπρων) και περιέχει μεγάλες ποσότητες νερού.
Το καρπούζι εμφανίζεται σε ιερογλυφικά της Αρχαίας Αιγύπτου. Τον 10ο αιώνα μ.Χ. καλλιεργείται στην Κίνα και τον 13ο αιώνα εμφανίζεται στην Ευρώπη. Η ελληνική λέξη για τον καρπό είναι “υδροπέπων” (αντίστοιχα στην αγγλική γλώσσα water-melon). Η λέξη “καρπούζι” προέρχεται από την αντίστοιχη τουρκική karpuz, η οποία ανάγεται στην περσική xarbuz(a).


Πηγή:http://www.kalliergo.gr

Παυλώνια -Ένα πολύτιμο δασικό δέντρο για εναλλακτική καλλιέργεια και μελλοντική επένδυση

Δρ Κωνσταντίνος Σπανός,
Τακτικός Ερευνητής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Η Παυλώνια ή Παουλώνια (Paulownia) είναι δέντρο ιθαγενές της Ασίας (κυρίως Κίνα, Βιετνάμ και Λάος). Η Παυλώνια είναι ένα γένος φυτών της μονογονικής οικογένειας Paulowniaceae, που αποτελείται από 6-17 είδη (εννέα ευρύτερα είδη) (P. tomentosa, P. fortunei, P. Kawakamii, P. elongata, P. catalpifolia, P. australis, P. viscosa κ.ά.) και μερικές φορές περιλαμβάνονται στην οικογένεια Scrophulariaceae. Όλα κατάγονται από την Κίνα εκτός από το P. fortunei, το οποίο απαντάται στο Βιετνάμ και το Λάος. Η P. tomentosa επίσης φύεται στην Κορέα και την Ιαπωνία.

Σήμερα η Παυλώνια καλλιεργείται σε όλες τις ηπείρους εκτός από την Ανταρκτική. Το ξύλο της Παυλώνιας έχει ανοιχτόχρωμο καρδιόξυλο και από αιώνες χρησιμοποιείται στην Ασία επειδή είναι ευκατέργαστο και έχει όμορφη δομή.

Τα δέντρα του γένους Paulownia είναι ταχέως αναπτυσσόμενα και έχουν μεγάλη εμπορική αξία, καθώς καλλιεργούνται για την παραγωγή ξυλείας (ξύλο σκληρού τύπου) και βιομάζας. Η Paulownia tomentosa είναι φυλλοβόλο δέντρο, ενδημικό στην κεντρική και δυτική Κίνα, αλλά πολλές φορές αναφέρεται σαν φυτό εισβολέας στις ΗΠΑ και Ιαπωνία (σε ευνοϊκά για αυτό περιβάλλοντα). Φθάνει σε ύψος τα 10-25 μ., έχει μεγάλα πεντάνευρα φύλλα σε σχήμα καρδιάς, που το μήκος τους κυμαίνεται από 15-40 εκατοστά, και αναπτύσσονται σε αντίθετα ζεύγη επάνω στο στέλεχος.

Σε νεαρή ηλικία, τα φύλλα σχηματίζουν σπείρες ανά τρία και μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερα από αυτά της πιο ώριμης ηλικίας. Το χαρακτηριστικό του μεγάλου μεγέθους σε νεαρή ανάπτυξη, είναι αυτό που αξιοποιείται από τους ανθοκόμους: κλαδεύοντας το δέντρο, εξασφαλίζουν ότι θα υπάρχει πλούσιο νέο φύλλωμα κάθε χρόνο, με τεράστια φύλλα που γίνονται μέχρι και 60 εκατοστά σε πλάτος. Αυτό είναι δημοφιλές στο σύγχρονο ύφος της κηπουρικής, που χρησιμοποιεί μεγάλα φυλλώδη και «αρχιτεκτονικά» φυτά. Τα άνθη σχηματίζονται πριν από τα φύλλα, νωρίς την άνοιξη, σε ταξιανθίες μήκους 10-30 εκατοστών. Τα άνθη κάθε ταξιανθίας έχουν σωληνοειδές σχήμα με μωβ στεφάνη μήκους 4-6 εκατ., και θυμίζουν τα άνθη του φυτού Δακτυλίς (Digitalis spp.). Ο καρπός είναι μια ξηρή κάψα σε σχήμα αυγού, μια κάψουλα 3-4 εκατοστών, που περιέχει πολλά μικρά χωρίσματα που φέρουν τους σπόρους. Οι σπόροι, είναι καλυμμένοι με χνούδι που μοιάζει με πούπουλα ή φτερά και αυτό βοηθάει στη διασπορά τους με τον άνεμο και το νερό. Τα κουρεμένα δέντρα και αυτά που κλαδεύονται τακτικά δεν παράγουν άνθη, καθώς αυτά σχηματίζονται μόνο σε ώριμα κλαδιά.

Το είδος Paulownia tomentosa μπορεί να χρησιμοποιείται σε ποικίλα περιβάλλοντα, αντέχει από -20° C έως +40° C και μπορεί να επιβιώσει έπειτα από καταστροφικές πυρκαγιές, δεδομένου ότι οι ρίζες του μπορούν να αναγεννηθούν εκ νέου, αναπτύσσοντας ταχύτατα καινούρια στελέχη. Είναι ανεκτικό στη ρύπανση και δεν είναι πολύ απαιτητικό στον τύπο σύνθεσης του εδάφους. Για το λόγο αυτό λειτουργεί οικολογικά ως πρόσκοπο φυτό δάσωσης. Τα πλούσια σε άζωτο φύλλα του αποτελούν καλή τροφή για τα φυτοφάγα ζώα και συνεισφέρουν στην κτηνοτροφία, ενώ οι βαθιές ρίζες του εμποδίζουν τη διάβρωση και την απογύμνωση του εδάφους. Επίσης, η Παυλώνια χρησιμοποιείται για την αποκατάσταση υποβαθμισμένων εδαφών ενώ ταυτόχρονα μπορεί να προσφέρει αισθητική, σκίαση, τροφή για τις μέλισσες και παραγωγή ξύλου όταν απαιτείται.

H Παυλώνια, λόγω του μεγέθους του φυλλώματος και της ομορφιάς των ανθέων, είναι είδος διακοσμητικό/καλλωπιστικό και χρησιμοποιείται ευρέως σε δεντροστοιχίες και πάρκα (αστικά και περιαστικά περιβάλλοντα), σε όλο τον κόσμο. Επίσης χρησιμοποιείται εκτεταμένα σε αγρο-δασικά συστήματα σε συνδυασμό με γεωργικές καλλιέργειες ή με βόσκηση οικόσιτων ζώων (βελτιώνει το έδαφος, το μικροκλίμα και προσφέρει τροφή και σκίαση στα ζώα).

Γενικά, η Παυλώνια ανταγωνίζεται από τα ψηλότερα γειτονικά δέντρα που τη σκιάζουν. Επειδή είναι είδος φωτόφιλο, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει στη σκιά των άλλων δέντρων. Μερικά είδη σε φυτείες Παυλώνιας μπορούν να υλοτομηθούν και να χρησιμοποιηθούν για πριστή ξυλεία ακόμα και 5 χρόνια μετά τη φύτευση. Από τη στιγμή που το φυτό υλοτομηθεί, αναβλαστάνει από το ήδη υπάρχον ριζικό σύστημα, και για αυτό έχει αποκτήσει το όνομα «φυτό του  Φοίνικα» (Ο Φοίνικας ως γνωστό, ήταν μυθικό πουλί που είχε την ικανότητα να ξαναγεννιέται από τις στάχτες του). Η Παυλώνια έχει χρησιμοποιηθεί σαν δέντρο αναδάσωσης και διακόσμησης σε διάφορες χώρες σε όλο τον κόσμο.

Η ξυλογλυπτική σε ξύλο από Παυλώνια είναι μορφή τέχνης στην Ιαπωνία και στην Κίνα. Σύμφωνα με τους μύθους αλλά και στοιχεία από καταγραφές, η χρήση του δέντρου χρονολογείται πριν από 2.600 χρόνια, όταν οι άνθρωποι στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν αυτό το δέντρο για διάφορους σκοπούς. Πολλά ασιατικά έγχορδα όργανα κατασκευάζονται από Paulownia tomentosa, όπως το ιαπωνικό koto και το zithers gayageum της Κορέας. Ιστορικές αναφορές από την Κίνα, που χρονολογούνται ήδη από το 1050 π.Χ., δηλώνουν ότι η Παυλώνια καλλιεργούνταν σε φυτείες για παραγωγή υψηλής ποιότητας ξυλείας.

Οι απαλοί, ελαφροί σπόροι της Παυλώνιας χρησιμοποιούνταν συνήθως ως υλικό συσκευασίας από τους Κινέζους εξαγωγείς πορσελάνης κατά τον 19ο αιώνα, πριν από την ανάπτυξη της συσκευασίας από πολυεστέρα. Σε κάποιες περιπτώσεις που η συσκευασία είχε διαρροή ή ανοιγόταν, τότε στις χώρες διέλευσης υπήρχε διασπορά των σπόρων κατά μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών. Αυτό, μαζί με τους σπόρους που σκόπιμα απελευθερώνονταν από τα δείγματα για να φυτευτούν ως διακοσμητικό, επέτρεψε στο είδος να γίνει ένα ζιζάνιο δέντρο εισβολέας σε περιοχές όπου το κλίμα ήταν κατάλληλο για την ανάπτυξή του, ιδίως στην Ιαπωνία και τις ανατολικές ΗΠΑ.

Η χρήση της Παυλώνιας για παραγωγή ενέργειας

Η βιομάζα είναι ένα βιολογικό υλικό που προέρχεται από ζωντανούς οργανισμούς, συνήθως δέντρα ή άλλα ξυλώδη/λιγνοκυτταρινούχα φυτά (π.χ. θάμνοι, βαμβάκι, αγριοαγκινάρα, κενάφ). Συνήθως παράγεται σε τρεις διαφορετικές μορφές: μπρικέττες (briquettes), πέλλετς (pellets) και τσιπς (chips). Η ανάγκη για πράσινες εναλλακτικές μορφές ενέργειας (αντί στερεών καυσίμων) αυξάνεται συνεχώς λόγω της ρύπανσης του περιβάλλοντος και της πίεσης στους φυσικούς πόρους. Επομένως η βιομάζα αποτελεί μια ισχυρά βιώσιμη λύση. Σε αντίθεση με τα στερεά καύσιμα, τα οποία έχουν παγιδεύσει τον άνθρακα πριν μερικά εκατομμύρια χρόνια, η φυτική βιομάζα από ενεργειακές φυτείες απελευθερώνει τον άνθρακα ο οποίος έχει πρόσφατα δεσμευθεί. Η Παυλώνια μετατρέπει την ηλιακή ενέργεια σε βιομάζα ενώ απορροφά CΟ2 καθώς αυξάνει. Όταν η ενέργεια της βιομάζας ελευθερώνεται, ακόμη και με καύση, εκλύεται όσο CΟ2 απορροφήθηκε αρχικά. Με την προϋπόθεση ότι τα δέντρα αντικαθίστανται συνεχώς, η διαδικασία αυτή θεωρητικά είναι ουδέτερη σε ότι αφορά τη συσσώρευση του άνθρακα (σε μορφή CΟ2) στην ατμόσφαιρα.

Οι γεωργικές ενεργειακές καλλιέργειες (π.χ. το καλαμπόκι) παράγουν κατώτερης ποιότητας καύσιμο (π.χ. αιθανόλη) σε σύγκριση με αυτό που προέρχεται από λιγνο-κυτταρίνη (ξυλώδης βιομάζα), ενώ από την άλλη πλευρά η διαθέσιμη καλλιεργούμενη γη για τρόφιμα δεν είναι ικανή να υποστηρίξει και τα δύο, και τις ανάγκες για τρόφιμα και την παραγωγή ενέργειας (για σπίτια, επιχειρήσεις και οχήματα). Σημαντικό επίσης είναι ότι φυτείες βιομάζας της Παυλώνιας δεν προξενούν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στο κλίμα και την ανθρώπινη υγεία σε σύγκριση με τις γεωργικές ενεργειακές καλλιέργειες. Για παράδειγμα, ειδικά και μόνο το καλαμπόκι, χρειάζεται τεράστιες ποσότητες αζωτούχων λιπασμάτων και μάλιστα για λιγότερη παραγωγή βιομάζας. Τα τεράστια φύλλα της Παυλώνιας έχουν εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό χλωροφύλλης και συνδυάζουν μεγάλο βαθμό απορρόφησης του άνθρακα (σε μορφή CΟ2). Μετά τον τρίτο χρόνο, σημαντική ποσότητα φυλλώματος είναι διαθέσιμη από μια νεαρή φυτεία για παραγωγή αιθανόλης σαν δεύτερο προϊόν, καθόλη τη διάρκεια της φυτείας. Μελέτες έχουν δείξει ότι το φύλλωμα της Παυλώνιας αποτελεί μια σημαντική πηγή αιθανόλης που μπορεί να παραχθεί με διάφορες θερμο-χημικές και βιοτεχνολογικές (π.χ. ενζυμική μετατροπή) μεθόδους.

Υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι να θεωρούμε ότι τα δάση αποτελούν προσωρινή πηγή για παραγωγή βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς. Είναι πολύ πιο λογικό να χρησιμοποιούμε άκρως ταχυαυξή είδη όπως τα Paulownia spp., που έχουν τη δυνατότητα να αυξάνουν 4-5 μ. το χρόνο και η υλοτομία τους για παραγωγή βιομάζας (ενεργειακές φυτείες) αρχίζει μόλις τρία (3) χρόνια μετά τη φύτευση. Σε αντίθεση με τις γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες (π.χ. καλαμπόκι, σόγια), τα φυσικά πολυπλοειδή δέντρα Παυλώνιας – τα οποία παράγουν περισσότερη βιομάζα και σε μικρότερο χρονικό διάστημα – μπορούν να επιλεχθούν και να αναπαραχθούν μαζικά (αγενώς) για ευρεία χρήση.

Η βιομάζα για πέλλετς ξύλου από δέντρα από παραδοσιακά μακρόχρονες φυτείες (π.χ. ακακία, πλάτανος) χρειάζεται μεγάλο χρόνο για να αποδώσει την ίδια παραγωγή. Τα δέντρα του γένους Paulownia είναι τα πιο ταχυαυξή για φυτείες βιομάζας, αποδίδουν σε υπερβολικά μικρό
περίτροπο χρόνο και είναι τα πιο κατάλληλα για χρήση σε ενεργειακές φυτείες. Σε κατάλληλα περιβάλλοντα, η Παυλώνια μπορεί να αποδώσει πολύ περισσότερη βιομάζα/στρέμμα σε σύγκριση με τις ιτιές και τις λεύκες (άλλα πλατύφυλλα ταχυαυξή). Επιπλέον, το είδος είναι πολύ αποτελεσματικό στην αποκατάσταση εδαφών που υποφέρουν από ρύπανση. Τα περιβάλλοντα όπου η Παυλώνια υστερεί είναι οι περιοχές σε μεγάλα υψόμετρα (>1.000-1.200 m) ή ανεμόπληκτες περιοχές, εδάφη με πολύ υψηλή στάθμη νερού (π.χ. υπερβολικά υγρά/κατακλιζόμενα), αβαθή (<50 εκ. βάθος) και πετρώδη εδάφη ή πολύ συνεκτικά (π.χ. αργιλικά/βαριά εδάφη με αδιαπέραστους αργιλικούς ή ιζηματογενείς ορίζοντες).

Τα δέντρα της Παυλώνιας είναι εύκολο να αντικατασταθούν μετά την υλοτομία για το λόγο ότι αναβλαστάνουν από το υπάρχον ριζικό σύστημα μετά την υλοτομία. Επειδή η Παυλώνια δε γίνεται δέντρο εισβολέας με τη διαχείριση αυτή (δεν παράγει καρπούς) και έχει μικρό κόστος συντήρησης/καλλιέργειας (είδος σχετικά ανθεκτικό στην ξηρασία και στη φωτιά), οι φυτείες βιομάζας της Παυλώνιας μπορούν να ανανεώνονται με σχετική ευκολία και χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Η Παυλώνια αυξάνει γρήγορα σε στραγγισμένα, αμμώδη/αμμοπηλώδη εδάφη συμπεριλαμβανομένων και υποβαθμισμένων εδαφών. Αυτό σημαίνει ότι οι φυτείες βιομάζας της Παυλώνιας μπορούν να καλλιεργούνται και σε περιοχές οι οποίες είναι ακατάλληλες για γεωργική χρήση για παραγωγή τροφίμων. Επιπρόσθετα, τα δέντρα της Παυλώνιας βελτιώνουν οικολογικά τα εδάφη λόγω της επίδρασης της λίπανσης από τα φύλλα που πέφτουν και λόγω του αζώτου που εκλύεται από το ριζικό σύστημα.

Παραγωγή βιομάζας από την Παυλώνια και οικονομικές αποδόσεις

Η Παυλώνια είναι ένα ταχυαυξές είδος δέντρου με μικρό αρχικό κόστος εγκατάστασης, το οποίο έχει την ικανότητα να πρεμνοβλαστάνει και συνεπώς είναι κατάλληλο για χρήση σε ενεργειακές φυτείες. Πριν τη φύτευση (που συνήθως γίνεται τέλος Φεβρουαρίου/αρχές Μαρτίου), μια καλή προπαρασκευή/κατεργασία του εδάφους (βαθύ όργωμα 0,8 – 1,0 μ. και καλό φρεζάρισμα) συνιστάται για βελτίωση της δομής του εδάφους και καλή επαφή του ριζικού συστήματος με το έδαφος. Επιπρόσθετα, ένα ικανοποιητικό και οικονομικό σύστημα άρδευσης (συνήθως στάγδην) εγκαθίσταται για εφοδιασμό των φυτών με αρκετό νερό. Τα δέντρα συνήθως φυτεύονται σε μικρές αποστάσεις π.χ. 2 x 3 μ. (167 δέντρα/στρέμμα) ή 3 x 3 μ. (111 δέντρα/στρέμμα) για ενεργειακές φυτείες (βιομάζα) και σε μεγαλύτερες αποστάσεις όπως 3,5 x 3,5 μ. (82 δέντρα/στρέμμα), 4 x 4 μ. (62 δέντρα/στρέμμα) ή 5 x 5 μ. (40 δέντρα/στρέμμα) για φυτείες που προορίζονται για παραγωγή πολύτιμου τεχνικού ξύλου. Φυτοπροστατευτικοί ψεκασμοί γενικά θα πρέπει να αποφεύγονται (για περιβαλλοντικούς λόγους) εκτός εάν υπάρχουν σοβαρές προσβολές (συνήθως από φυλλοφάγα έντομα – κατά τους μήνες Μάιο/Ιούνιο) οπότε μπορεί να γίνονται ψεκασμοί με γνωστά εντομοκτόνα του εμπορίου (να προτιμούνται βιολογικά σκευάσματα).

Από την οικονομική ανάλυση του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Θεσ/νίκης διαπιστώνεται ότι η παραγωγή βιομάζας από ενεργειακές φυτείες Παυλώνιας παρουσιάζει θετικό ισολογισμό και μπορεί να αποτελέσει μια κερδοφόρα και σταθερή επένδυση. Η καθαρή οικονομική απόδοση μιας φυτείας βιομάζας Παυλώνιας, έκτασης 10 στρεμμάτων (με φυτευτικό σύνδεσμο 2 x 3 μ. και διάρκεια 21 έτη = 7 κύκλοι υλοτομίας x 3ετής περιφορά) (κάτω από ευνοϊκές κλιματο-εδαφικές συνθήκες) εκτιμάται στα 20.000-30.000 € μέχρι το τέλος της εκμετάλλευσης (21 έτη), με την προϋπόθεση ότι ο επενδυτής μπορεί να μειώνει το κόστος εγκατάστασης και συντήρησης, κάνοντας χρήση ιδιόκτητων μηχανημάτων και συνεισφέροντας με προσωπική εργασία. Επιπρόσθετα, οι φυτείες βιομάζας με Παυλώνια έχουν τη δυνατότητα να λειτουργούν σαν ένα είδος αποταμίευσης, για το λόγο ότι η παραγωγή μπορεί να λαμβάνεται οποτεδήποτε, και ειδικά όταν οι εμπορικές τιμές του προϊόντος είναι σχετικά υψηλές ή τουλάχιστον οικονομικά αποδεκτές.

Εναλλακτικά επίσης, οι ενεργειακές φυτείες, με κατάλληλη αραίωση, δασοκομική καλλιέργεια και επέκταση του χρόνου υλοτομίας (στα 8-12 έτη), μπορούν να μετατρέπονται σε φυτείες παραγωγής πολύτιμου τεχνικού ξύλου. Σημαντικό επίσης, ενόψει της οικονομικής κρίσης και των αυξημένων τιμών των υγρών καυσίμων, είναι ότι το ξύλο της Παυλώνιας μπορεί να χρησιμοποιείται (σε μορφή πέλλετς/μπρικέττες) και για τις ατομικές ανάγκες (π.χ. οικιακή θέρμανση) των ίδιων των παραγωγών για κάλυψη μέρους των εξόδων για οικιακή ενέργεια. Τέλος, οι φυτείες Παυλώνιας παρέχουν και κοινωνικά οφέλη, κύρια με την απασχόληση (σε πριστήρια και εργοστάσια αξιοποίησης της βιομάζας) του τοπικού εργατικού δυναμικού και τη μείωση των εισαγωγών για παρόμοια προϊόντα. Οπωσδήποτε, οι φυτείες αυτές θα μπορούσαν να ενταχθούν σε ένα εθνικό/περιφερειακό ορθολογικό σύστημα επιδοτήσεων (με βάση την απόδοση προϊόντος και όχι τη χωρική επιφάνεια όπως γινόταν και συχνά γίνεται και σήμερα), αλλά δεν πρέπει ο παραγωγός/επενδυτής να βασίζεται και μόνο σε αυτό – απλά θα μπορούσε να είναι ένα κίνητρο για νέες επενδύσεις.

Η χρήση της Παυλώνιας για παραγωγή τεχνικού ξύλου

Το ξύλο της Παυλώνιας είναι ελαφρύ (350 κιλά/κ.μ.), σχετικά σκληρό, με καλή μικροδομή και γενικά έχει υψηλή αξία. Έχει πολλά πλεονεκτήματα, δε στρεβλώνει εύκολα, αντέχει στην υγρασία και τη σήψη και δεν εμφανίζει σχίσιμο μετά από κάρφωμα. Στο στρέμμα μπορεί να φυτεύονται 82, 62 ή 40 δέντρα ανάλογα με το φυτευτικό σύνδεσμο (3,5 x 3,5 μ., 4,0 x 4,0 μ. ή 5,0 x 5,0 μ., αντίστοιχα) με περίτροπο χρόνο (χρόνος υλοτομίας) τα 8-10/12 έτη. Ένα δέντρο Παυλώνιας μπορεί να παράγει 1 κ.μ. τεχνικού ξύλου (σε ευνοϊκά περιβάλλοντα και με σωστή καλλιέργεια και φροντίδα) και επομένως η στρεμματική απόδοση να φθάσει τα 62-82 κ.μ. ξυλείας (σε ηλικία 8-12 έτη).

Οι τιμές του ξύλου της Παυλώνιας ποικίλλουν ανάλογα με την ποιότητα, την κατηγορία διαβάθμισης και την επεξεργασία. Για παράδειγμα η τιμή ξύλου προέλευσης Κίνας κατηγορίας (Ε) είναι περίπου 300 €/κ.μ., ενώ το ξύλο ανωτέρας ποιότητας της Αυστραλίας κυμαίνεται στα 1.500-1.600 €/κ.μ. Με τις τιμές να κυμαίνονται από 300 € έως 1.500 €/κ.μ. (ανάλογα με την ποιότητα και κατηγορία διαβάθμισης), το ακαθάριστο εισόδημα ανά έτος και ανά στρέμμα μπορεί να κυμαίνεται από 1.860-2.460 € έως 9.300 -12.300 €. Επιπρόσθετα, ένα συμπληρωματικό εισόδημα μπορεί να αποκτάται από τη διάθεση του ξύλου των κλάδων (ξυλώδης βιομάζα) που συνήθως εκτιμάται στα 100
κιλά ανά δέντρο (ηλικίας 8-10 ετών).

Το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών παράγει και διαθέτει πιστοποιημένα δενδρύλλια Παυλώνιας (Paulownia tomentosa, P. elongata) για χρήση σε φυτείες βιομάζας και παραγωγής τεχνικού ξύλου καθώς και για καλλωπιστική/αισθητική χρήση (δενδροστοιχίες/πάρκα). Επίσης, αναλαμβάνει την εκπόνηση σχετικών μελετών εφαρμογής καθώς και την εγκατάσταση φυτειών Παυλώνιας για παραγωγή ξύλου, αγροδασοπονική χρήση και παραγωγή βιομάζας (για ενέργεια/χημικά) σε όλη την Ελλάδα.

Πληροφορίες: Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών
Λουτρά Θέρμης, 57006 – Θεσσαλονίκη
Τηλ.: 2310 461171(2, 3), Fax: 2310 461341,
e-mail: kspanos@fri.gr

Πηγή κειμένου: ΔΗΜΗΤΡΑ – ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

Τα βατόμουρα

Τα βατόμουρα είναι ένα είδος που ανήκει στο γένος Rubus είναι συγγενές με τα σμέουρα και μπορούν να καλλιεργηθούν σε πολλές περιοχές της Ελλάδος.

Στην Ελλάδα τα βατόμουρα μπορούν να καλλιεργηθούν σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές, που άλλες καλλιέργειες δεν ευδοκιμούν. Στα πλεονεκτήματά του περιλαμβάνεται το γεγονός ότι θέλει πολύ λίγες καλλιεργητικές φροντίδες, έχει δε τη δυνατότητα να προσαρμόζεται πολύ καλά στις πιο ακραίες καιρικές συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών και μπορεί να φυτευτεί ακόμη και σε άγονα εδάφη, με την προϋπόθεση της δυνατότητας άρδευσης.

Υπάρχουν πολλά είδη βατόμουρου που διακρίνονται σε ορθόκλαδα, ή έρποντα και σε ποικιλίες με αγκάθια αλλά και χωρίς αγκάθια. Τα βατόμουρα είναι θάμνοι που απαιτούν αρκετές ώρες χειμερινού ψύχους ώστε να γίνει η διαφοροποίηση των οφθαλμών και να δώσουν στη συνέχεια άνθη. Η διαφοροποίηση των οφθαλμών διαρκεί από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα, με καταβολάδες, αλλά και με καλλιέργειες in vitro.

Οι πιο γνωστές καλλιεργούμενες ποικιλίες βατόμουρων στον κόσμο, ανά κατηγορία είναι:

Από τα ορθόκλαδα βατόμουρα οι: Cherokee, Eldorado, Jumbo, Choctaw και Comanche.

Από τα ημιορθόκλαδα οι: Black Satin, Mayers, Lucretia, Chester Thornless, Dirksen, Hull Thornless, Smoothstem και Thornfree.

Από τα έρποντα βατόμουρα είναι οι εξής: Marion, Thornless Evergreen ή Oregon Thornless, Flordagrand, Oklawaha, Belford Giant και Merton Thornless.

Η εγκατάσταση της φυτείας γίνεται την άνοιξη με φυτά ύψους 30-45 εκατοστών, σε αποστάσεις 1,5-3,0 μέτρα επί της γραμμής φύτευσης και 3,0 μέτρα ανάμεσα στις γραμμές. Η απόσταση αυτή μπορεί να φθάσει τα 4 μέτρα σε περίπτωση μηχανικής συγκομιδής.  Υπολογίζεται ότι αριθμός των φυτών που φυτεύονται ανά στρέμμα ανέρχεται σε 200-220 φυτά.

Πριν τη φύτευση εφαρμόζεται στο έδαφος η κατάλληλη για την καλλιέργεια λίπανση όπως και η ενσωμάτωση μίας ποσότητας οργανικής ουσίας. Το φυτό έχει παραγωγική ζωή 12-15 χρόνια, ενώ αρχίζει να παράγει καρπούς από το δεύτερο έτος. Η μέση ετήσια απόδοση μίας φυτείας βατόμουρου είναι 500-1.000 κιλά ανά στρέμμα.

Ένας περιοριστικός παράγοντας στην ανάπτυξη και επέκταση της καλλιέργειας του είναι ότι οι καρποί του δεν μπορούν να διατηρηθούν σε θερμοκρασίες δωματίου περισσότερο από 24 ώρες. Μετά την συγκομιδή τους πρέπει να προψύχονται στους 5^ο C και να συντηρούνται για λίγες ημέρες στους 0^ο C η δε μεταφορά τους πρέπει να γίνεται στους 0^ο C και σε ελεγχόμενη ατμόσφαιρα με υψηλή περιεκτικότητα σε διοξείδιο του άνθρακα.

Τα βατόμουρα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικές ουσίες όπως είναι οι βιταμίνες Α, C, Ε και β-καροτίνη, αλλά επίσης και σε ανόργανα άλατα όπως είναι το κάλιο, το μαγνήσιο, ο φωσφόρος, μαγγάνιο, κ.α ενώ σημαντική είναι η περιεκτικότητα του σε φυτικές ίνες. Αντίθετα, δεν έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες και σε θερμίδες, με αποτέλεσμα να θεωρούνται από διαιτητικής απόψεως πολύ ωφέλιμα στον ανθρώπινο οργανισμό. Λόγω των ιδιοτήτων αυτών θεωρούνται .ότι έχουν αντικαρκινική δράση, ευνοούν την καλή όραση αλλά και την λειτουργία των νεφρών, ενώ τελευταίες έρευνες έδειξαν και αντιγηραντική δράση.

Τα φύλλα του βατόμουρου θεωρούνται ότι δρουν σαν αντιδιαβητικά

Η καλλιέργειά του δεν είναι απαιτητική σε καλλιεργητικές ανάγκες ενώ μπορεί να δώσει εισόδημα 2000- 2500€ το στρέμμα. Το κόστος εγκατάστασης της καλλιέργειας βατόμουρου υπολογίζεται σε 600-700 ευρώ περίπου ανά στρέμμα.