Καλλιέργεια Μπάμιας. Οδηγίες και συμβουλές. Εχθροί και Ασθένειες. Αντιμετώπιση

Λατινική ονομασία: Hibiscus esculentus ή Abelmoschus esculentus.
Αγγλική ονομασία: Gumbo και Ocrd.
Γαλλική ονομασία: Gombo

Φυτά Μπάμιας

Άνθος μπάμιας

Σπόροι Μπάμιας

Περιγραφή

Η μπάμια είναι γενικά ετήσιο φυτό και μοιάζει με το βαμβάκι. Ανήκει στην οικογένεια των Μαλαχιδών με 200 περίπου είδη και το όνομα “Μπάμια” είναι αραβικό. Έχει βαθύ ριζικό σύστημα, το φυτό της είναι ημιξυλώδες, ινώδες και φτάνει σε ύψος 0,5- 2 μέτρα. Τα φύλλα της μοιάζουν με παλάμες, στρογγυλά και μεγάλα, καλύπτονται από τρίχες ενώ τα άνθη της είναι κίτρινα με βάση πορφυρή. Ο σπόρος είναι μικρός, στρογγυλός, σκληρός με χρώμα γκρι- μαύρο. Η άνθηση πραγματοποιείται 35-60 ημέρες μετά τη βλάστηση του σπόρου και σε κάθε βλαστό υπάρχει μόνο ένα άνθος ανοιχτό τη κάθε χρονική στιγμή.
Ευδοκιμεί και καλλιεργείται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα αλλά κυρίως στις περιοχές της Εύβοιας, της Λαμίας, των Τρικάλων, Ημαθίας, Πιερίας, Σερρών, Έβρου και Θεσσαλονίκης. Στη χώρα μας ανθίζει από τις αρχές καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Είναι ελαφρά και υγιεινή τροφή για τον άνθρωπο και συνίσταται σε όσους έχουν προβλήματα πέψης. Είναι προσφιλής τροφή του Αραβικού και Αιθιοπικού λαού και τα σπέρματα της μπάμιας καβουρντισμένα και αλευροποιημένα χρησιμοποιούνται για καφέ.

Βαθμός δυσκολίας

Δύσκολο

Εποχή σποράς μπάμιας

Μάρτιος, Απρίλιος, Μάιος

Εποχή μεταφύτευσης μπάμιας

4-6 εβδομάδες μετά τη σπορά

Συμβουλές καλλιέργειας μπάμιας

Σπορά Μπάμιας

Η μπάμια λόγω ότι είναι φυτό των θερμών εποχών, δεν φυτρώνει όταν το έδαφος έχει χαμηλή θερμοκρασία. Η σπορά πρέπει να γίνεται όταν έχει σταθεροποιηθεί η θερμοκρασία εδάφους στους 15 βαθμούς Κελσίου και ανάλογα με τη περιοχή. Ο σπόρος της μπάμιας με τη πάροδο του χρόνου αφυδατώνεται, για αυτό να μη χρησιμοποιείται σπόρος πάνω από 3 χρόνια. Όσο πιο φρέσκος είναι τόσο μεγαλύτερη είναι η φυτρωτική ικανότητα και δύναμη. Πριν τη σπορά, ο χώρος πρέπει να απολυμαίνεται με κατάλληλο μυκητοκτόνο και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες. Ο σπόρος της μπάμιας είναι πολύ σκληρός και για να φυτρώσει γρήγορα και κανονικά πρέπει το έδαφος να είναι υγρό. Για να τον σπείρετε με το χέρι, χρειάζεται προβλάστηση. Για 10 τ.μ. απαιτούνται 25-30 γραμ. σπόρων. Ο σπόρος μπαίνει σε χλιαρό νερό, θερμοκρασίας 30 βαθμών Κελσίου για 24 ώρες. Εάν δεν “σκάσει” αφήστε τον στο νερό για άλλο ένα 24ωρο. Μόλις διαπιστωθεί η προβλάστηση του, πρέπει να φυτεύεται στο υγρό χώμα.

Αποστάσεις σποράς

Φτιάχνουμε αυλάκια που απέχουν μεταξύ τους 40-50 εκ. και μέσα σε αυτά ρίχνουμε 2-3 σπόρους ανά 20-25 εκ. Στη συνέχεια τους σκεπάζουμε σε βάθος 2-3 εκ..

Αραίωμα

Μετά το φύτρωμα και όταν τα φυτά φτάσουν σε ύψος 4-5 εκ. γίνεται αραίωμα, έτσι ώστε να μείνει σε κάθε θέση ένα φυτό πάνω στη γραμμή. Πρέπει να παραμείνει το καλύτερα αναπτυγμένο.
Σκάλισμα
Αμέσως μετά το φύτρωμα, πρέπει να γίνει σκάλισμα όταν φτάσουν σε ύψος 2- 3 εκ. διότι επιδρά σημαντικά στην ανάπτυξη. Ένα σκάλισμα στη μπάμια ισοδυναμεί με ένα πότισμα, γιατί το σκάλισμα καταστρέφει τα ζιζάνια και έτσι τα φυτά αναπτύσσονται καλύτερα. Ανάλογα με τις συνθήκες και την ύπαρξη των ζιζανίων το σκάλισμα επαναλαμβάνεται.

Πότισμα

Είναι φυτό που αντέχει στη ξηρασία και ανάλογα με τη φυσική σύσταση του εδάφους γίνονται 1-2 ποτίσματα ανά 15 ημέρες.

Τι έδαφος χρειάζεται η μπάμια

Η μπάμια καλλιεργείται σε εδάφη ελαφριάς σύστασης κυρίως αμμοπηλώδη, τα οποία πρέπει να οργώνονται καλά το φθινόπωρο για να συγκρατούν το βρόχινο νερό και διατίθεται στα φυτά τον χειμώνα. Τέτοια χωράφια είναι τα κοκκινοχώματα και αυτά πρέπει να προτιμούνται.
Κατάλληλο PH είναι μεταξύ 6,5 και 7.
Η επιφάνεια του εδάφους πρέπει να είναι όσο το δυνατόν ισοπεδωμένη και το έδαφος ψιλοχωματισμένο. Ένα δεύτερο όργωμα πριν τη σπορά είναι απαραίτητο. Σε περίπτωση που το έδαφος μας είναι επικλινές, είναι καλό να γίνονται παρτέρια, όπου υπάρχει η δυνατότητα, για την ομοιόμορφη εκμετάλλευση της υγρασίας από τα φυτά. Για τη καταπολέμηση των ζιζανίων προφυτρωτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα: Trifluralin, Treflan και μεταφυτρωτικά το Chlorthal-dimethyl.

Λίπανση μπάμιας

Η ποσότητα και το είδος του λιπάσματος εξαρτώνται από τη γονιμότητα του εδάφους. Για ένα έδαφος μέτριας γονιμότητας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε σε 10 τ.μ. 150-200 γραμ. νιτρική αμμωνία, 300-350 γραμ. αραιό υπερφωσφορικό και 80-100 γραμ. θειικό κάλιο. Οι ποσότητες του υπερφοσφωρικού και του καλίου μαζί με το 1/3 της νιτρικής αμμωνίας ενσωματώνονται στο έδαφος με το όργωμα πριν τη σπορά. Τα υπόλοιπα 2/3 της νιτρικής αμμωνίας ρίχνονται με δόσεις επιφανειακά, όταν τα φυτά φτάσουν τα 3-4 εκατοστά. Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σύνθετος τύπος λιπάσματος, όπως το 11-15-15 σε ποσότητα 300 γραμ. σε 10 τ.μ. καθώς και το 8-8-8 σε ποσότητα 1000 γραμ. Τέλος, η ενσωμάτωση κοπριάς ή κάποιου άλλου οργανικού λιπάσματος μειώνει τη χρήση χημικού λιπάσματος και έχει καλύτερα αποτελέσματα.

Συγκαλλιέργεια μπάμιας

Η μπάμια μπορεί να συνδυαστεί με καρότο, αγγούρι και κουνουπίδι.

Συγκομιδή μπάμιας

Η μπάμια χαρακτηρίζεται ως δύσκολη καλλιέργεια λόγω της συγκομιδής που γίνεται με το χέρι αφού προκαλεί κνησμό και τσούξιμο στα χέρια και στα μάτια. Ο καρπός της μπάμιας μεγαλώνει πολύ γρήγορα και για αυτό η συγκομιδή πρέπει να γίνεται τακτικά ανά 1-2 ημέρες.  Η συγκομιδή αρχίζει όταν ο καρπός της μπάμιας φτάσει τα 2-3 εκ. και συνεχίζεται μέχρι να πέσουν τα φύλλα το φθινόπωρο. Ανεξάρτητα από το μήκος, η μπάμια πρέπει να είναι τρυφερή και όχι σποριασμένη.

Ποικιλίες μπάμιας

Μπάμια-Πυλαίας: καλλιεργείται κυρίως στη Μακεδονία. Ο καρπός της είναι πενταγωνικός, λεπτός και μικρός και τα φύλλα φέρουν βαθιές εγκολπώσεις. Προτιμάται από τις μεταποιητικές βιομηχανίες.
Μπάμια-Μπογιατίου: καλλιεργείται κυρίως στη Στερεά Ελλάδα. Ο καρπός της είναι μικρός, πενταγωνικός και καλής ποιότητας. Τα φύλλα της είναι μεγάλα με ελαφριές κολπώσεις.
Μπάμια-Μπ.35: είναι αρκετά διαδεδομένη ποικιλία και ο σπόρος της έχει δείξει καλή φυτρωτική ικανότητα.
Μπάμια-Βελούδο: είναι ποικιλία που δημιουργήθηκε μετά από βελτιωτικές προσπάθειες, πρώιμη και με καλή φυτρωτική ικανότητα των σπόρων.
Μπάμια-Κιλκισίου: ο καρπός έχει βαθύ πράσινο χρώμα, σαρκώδης και μικρός.
Μπάμια-Λασιθίου: καλλιεργείται κατά κόρον στη Κρήτη. Ο καρπός της είναι μικρού έως μετρίου μεγέθους και καλής ποιότητας.
Μπάμια-Λεβαδιάς: ποικιλία τοπικού ενδιαφέροντος.

Ασθένειες και εχθροί μπάμιας

Αδρομυκώσεις

Επιστημονική ονομασία: Fusarium, Vertcillium
Τύπος προσβολής: Ασθένεια
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στα φύλλα
Πληροφορίες: Είναι μύκητας εδάφους.
Συμπτώματα: Τα φύλλα συστρέφονται προς τα μέσα και το φυτό εμφανίζεται καχεκτικό.
Παθογόνο-Συνθήκες ανάπτυξης: Ο μύκητας υπάρχει στο έδαφος και αναπτύσσεται σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας. Η ευνοϊκή θερμοκρασία για την ανάπτυξη του παθογόνου είναι οι 21 βαθμοί Κελσίου , άρα από την άνοιξη μέχρι και το φθινόπωρο.
Αντιμετώπιση: Πρώτα και κύρια αποφεύγουμε την υπερβολική υγρασία στο χώμα. Στη συνέχεια απομακρύνουμε τυχόν προσβεβλημένα φυτά και τα καταστρέφουμε. Εάν μπορείτε να εφαρμόσετε 3ετή-4 ετή αμειψισπορά στον κήπο σας, μειώνει πολύ τις πιθανότητες για εμφάνιση της ασθένειας.

Αφίδες

Επιστημονική ονομασία: Myzus persicae
Τύπος προσβολής: Εχθρός
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στα φύλλα
Πληροφορίες: Μικρά έντομα πράσινου χρώματος που αναπτύσσονται πάνω στα φύλλα και στις κορυφές του φυτού.
Συμπτώματα: Τα φύλλα παραμορφώνονται και κολλάνε στα σημεία προσβολής.
Παθογόνο-Συνθήκες ανάπτυξης: Προσοχή στην υπερβολική αζωτούχα λίπανση διότι έχει σαν αποτέλεσμα την έντονη ανάπτυξη της βλάστησης και κατά συνέπεια μεγαλύτερη πιθανότητα προσβολής.

Αντιμετώπιση: Φροντίζουμε για την καλή ανάπτυξη των φυτών (λίπανση και άρδευση), απομάκρυνση προσβεβλημένων φύλλων, ψεκασμός με κατάλληλα σαπούνια και χρησιμοποιούμε τη πασχαλίτσα (βιολογική αντιμετώπιση) που είναι φυσικός εχθρός της αφίδας.

Γρυλλοτάλπα ή Κρεμμυδοφάγος ή Κολοκυθοκόφτης ή Πρασάγγουρας ή Λακότι (Κεντρική Μακεδονία) ή Περτσίκουρας (Ανατολική Κρήτη)

Επιστημονική ονομασία: Gryllotalpa gryllotalpa
Τύπος προσβολής: Εχθρός
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στη ρίζα
Πληροφορίες: Ζει στο έδαφος και τρέφεται με το υπόγειο τμήμα του φυτού αλλά και με σκουλήκια και άλλα έντομα.
Συμπτώματα: Χαρακτηριστικές υπόγειες στοές και καταστραμμένες ρίζες.
Αντιμετώπιση: Πολλά σκαλίσματα και όργωμα, τσίγκινα κουτάκια (αναψυκτικού) με νερό μέχρι τη μέση, λίγα εκατοστά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους και τα τοποθετούμε σε άκρες και γωνίες. Επίσης, πετρέλαιο και ναφθαλίνη, δεν αντέχει ούτε τη μια μυρωδιά, ούτε την άλλη.

Μηλολόνθη

Επιστημονική ονομασία: Melolontha melolontha
Τύπος προσβολής: Εχθρός
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στη ρίζα, Προσβολή στα φύλλα.
Πληροφορίες: Γίνεται ορατό την άνοιξη και εναποθέτει τα αυγά του σε ομάδες κάτω από την επιφάνεια τους εδάφους. Το βράδυ συγκεντρώνονται μαζικά στα φύλλα.
Συμπτώματα: Κατεστραμμένο φύλλωμα και φαγωμένες ρίζες.
Αντιμετώπιση: Όμοια με τον κρεμμυδοφάγο.

Νηματώδεις

Επιστημονική ονομασία: Heterodera sp.
Τύπος προσβολής: Εχθρός
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στη ρίζα.
Πληροφορίες: Προσβάλει ξυλώδη φυτά, το καλαμπόκι, τη σόγια και κάποια δημητριακά.
Συμπτώματα: Προκαλούν εξογκώματα και παραμορφώσεις στις ρίζες.
Αντιμετώπιση: Εμπλουτίζουμε το χώμα με οργανική ουσία, καλό όργωμα για να εκτεθούν οι νηματώδεις στην επιφάνεια και απολύμανση των εργαλείων.

Σεπτόρια

Επιστημονική ονομασία: Septoria petroselini
Τύπος προσβολής: Ασθένεια
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στα φύλλα
Συμπτώματα: Αρχικά εμφανίζονται στα φύλλα χλωρωτικές κηλίδες, οι οποίες γίνονται καστανές και νεκρώνονται. Στο κέντρο των νεκρωτικών κηλίδων εμφανίζονται μαύρα στίγματα.
Αντιμετώπιση: Αφαιρούμε τα προσβεβλημένα φύλλα, τα καταστρέφουμε και ψεκάζουμε με χαλκούχα σκευάσματα.

Τετράνυχος

Επιστημονική ονομασία: Tetranychus urticae
Τύπος προσβολής: Έντομο/ Ακάρεο
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στα φύλλα
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο έδαφος και ο πληθυσμός του αυξάνεται κατά πολύ όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία.
Συμπτώματα: Τα φύλλα κιτρινίζουν και τελικά ξηραίνονται. Πάνω τους διακρίνονται κίτρινες ή κόκκινες κηλίδες.
Αντιμετώπιση: Καταβρέχουμε τα φυτά με πίεση ώστε να μειώσουμε τον πληθυσμό, ψεκάζουμε με εντομοκτόνο σαπούνι και μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη πασχαλίτσα σαν φυσικό εχθρό. Επίσης, η συγκαλλιέργεια με άνηθο ίσως να μειώσει τη προσβολή.

Ωίδιο

Επιστημονική ονομασία: Erysiphe polygoni
Τύπος προσβολής: Ασθένεια
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: Προσβολή στα φύλλα
Συμπτώματα: Λευκή εξάνθηση στη πάνω επιφάνεια των φύλλων.
Αντιμετώπιση: Απομακρύνουμε τα προσβεβλημένα φύλλα και ψεκάζουμε με θειούχα σκευάσματα.

Ένα  άρθρο της Σοφίας Παπάζογλου για το www.kalliergo.gr
Τεχνολόγος Γεωπόνος MSc "Διαχείριση Περιβάλλοντος"


Πηγή: www.kalliergo.gr

Καλλιέργεια ανοιξιάτικων κηπευτικών χωρίς πότισμα σε 5 απλά βήματα.

Καλλιέργεια ανοιξιάτικων κηπευτικών χωρίς πότισμα. Μήπως είναι καιρός να γυρίσουμε πίσω..;

Του Ευάγγελου Αβδελά
Γεωπόνου (ΓΠΑ)


Τι γινόταν παλιότερα

Είναι πολλοί αυτοί που υποστηρίζουν ότι η γεωργικές και λαχανοκομικές πρακτικές στον αστικό και τον περιαστικό χώρο είναι δύσκολες στις μέρες μας και ελάχιστα εφικτές, ενώ ένα από τα επιχειρήματά τους είναι η συνεχής ανάγκη για πότισμα με υψηλό κόστος του νερού.  Πριν βγάλουμε τα συμπεράσματά μας, είναι χρήσιμο να δούμε πως οι παλιότεροι έβρισκαν τον τρόπο και έλυναν προβλήματα, πόσο μάλλον σήμερα που οι τεχνικές και τα μέσα καλούνται να συμβάλλουν με λιγότερο κόστος, παρέχοντας περισσότερες ευκολίες.  

Η άνυδρη γεωργική και λαχανοκομική πρακτική, είναι μέθοδος καλλιέργειας ανοιξιάτικων κηπευτικών χωρίς πότισμα που κυριαρχούσε πριν 50 – 60 χρόνια στη λεκάνη της Μεσογείου και κυρίως στα νησιά. Εγκαταλείφθηκε όμως σταδιακά από τότε που οι γεωτρήσεις, αντλίες, υδατοδεξαμενές, πλαστικοί σωλήνες μεταφοράς κλπ, έλυσαν το πρόβλημα του ποτίσματος.

Παλιά όσα χωριά είχαν επικλινείς ρεματιές και τρεχούμενο νερό από κάποια βρύση, εκεί δημιουργούσαν τα κήπια τους (έτσι τα έλεγαν). Η κάθε οικογένεια είχε ένα μικρό κομμάτι, συνήθως, σε αναβαθμίδες όπου πότιζαν με την σειρά  μοιράζοντας δίκαια το νερό και ικανοποιούσαν  τις ανάγκες τους.

Επίσης κάποιοι έφτιαχναν στέρνες όπου μάζευαν το νερό και το χρησιμοποιούσαν όταν το χρειαζόντουσαν για λίγο πότισμα. Το νερό όμως αυτό ήταν λιγοστό και δεν έφτανε. Επίσης εκεί που υπήρχαν πηγάδια και κυρίως κοινοτικά ήταν πολύ δύσκολο με μαγκάνι ή με τα χέρια να ποτίσουν τα περιβόλια τους. Άσε που πολλές φορές δεν έφτανε ούτε για τα ζώα τους.

Οι σοφοί μας πρόγονοι όμως είχαν βρει τον τρόπο να καλλιεργούν, να σπέρνουν, να βλέπουν τα φυτά να μεγαλώνουν, να καρπίζουν και να τα απολαμβάνουν χωρίς να τα ποτίζουν παρά μόνο με τις λιγοστές βροχές του χειμώνα και της άνοιξης, χωρίς λιπάσματα και φάρμακα. Παρακάτω θα αναφερθούμε στο πως τα κατάφερναν και γιατί όχι να εφαρμόσουμε τις καλλιεργητικές τους πρακτικές ακόμη και σήμερα.

Επιλογή χωραφιού και κήπου

Η αρχική μας κίνηση είναι η επιλογή του χωραφιού ή του αγροτεμάχιου – λαχανόκηπου, ακόμη και ενός ανοικτού χώρου στην πόλη, ή την περιαστκή  ζώνη. 

Επιβάλλεται:

- να είναι επίπεδο και, εάν ήταν δυνατόν, πλούσιο σε οργανική ουσία με βάθος  χώματος πάνω από 80 εκ.
·   - εάν έχει κλίση φροντίζουμε να διαμορφώσουμε αναβαθμίδες (πεζούλες)
·   - να έχει νότια έκθεση στο προσήλιο εάν είναι πλάγια με αναβαθμίδες.
·   - να είναι προστατευμένο από ισχυρούς ανέμους  με φυτοφράκτες, .π.χ. καλάμια, κυπαρίσια κλπ από την πλευρά που φυσάει.
·   - να μην έχει δένδρα μέσα γιατί σκιάζουν και απορροφούν το νερό που χρειαζόμαστε.
·   - να αποφεύγουμε τα αμμώδη χώματα, διότι δεν συγκρατούν νερό. Στα πηλώδη και ασβεστώδη (ασπρούδες) έχουμε καλύτερα αποτελέσματα διότι συγκρατούν το νερό και το αποδίδουν όταν χρειάζεται.

Προετοιμασία χωραφιού

Με τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου και όταν η υγρασία του χώματος έχει φθάσει σε βάθος 40 – 50 εκ. κάνουμε μία βαθιά άρρωση στο παραπάνω βάθος. Μάλιστα εάν το χωράφι μας έχει έστω και μκρή κλίση, φροντίζουμε οι αυλακιές να είναι κάθετες προς την κλίση. Έτσι βοηθάμε το έδαφος να αξιοποιήσει καλύτερα τις βροχές του φθινοπώρου εμπλουτίζοντας το έδαφος με νερό, όσο το δυνατόν βαθύτερα, το οποίο θα αξιοποιηθεί από τα φυτά μας το καλοκαίρι που θα το έχουν ανάγκη.

Επίσης εάν ο χειμώνας  δεν έχει βροχές κάποιες μέρες,  μπορούμε να μπούμε στο χωράφι και να οργώσουμε, διότι έτσι καταστρέφουμε τα ζιζάνια κάνοντας τα χλωρή λίπανση και επιπλέον βοηθάμε την απορρόφηση και αποθήκευση του νερού που πιθανόν να έχουμε από βροχές εκείνης της περιόδου.

Τέλος Απριλίου – αρχές Μαϊου ανάλογα με τις θερμοκρασίες που επικρατούν κάνουμε τις τελικές εργασίες πριν το φύτεμα. Εάν έχουμε άφθονη χωνεμένη κοπριά την απλώνουμε σε όλη την επιφάνεια του χωραφιού και φρεζάρουμε σε βάθος  20 εκ., το ισοπεδώνουμε και το συμπιέζουμε ώστε να εγκλωβίσουμε την υγρασία να μην εξατμισθεί εύκολα. Ανάλογα με το μέγεθος του χωραφιού ή του διαθέσιμου χώρου, χρησιμοποιούμε και τα αντίστοιχα μηχανήματα πχ. τρακτέρ, μικρή φρέζα, ζώα ( που πιθανόν σε μερικές περιοχές να ξαναχρησιμοποιηθούν), σβάρνα, κύλινδρος.

 Εάν η έκταση είναι μικρή και η κοπριά ή η κομπόστα που έχουμε είναι λίγη τότε τα χρησιμοποιούμε μόνο στο λάκκο φύτευσης (3 - 4 χούφτες)

Επιλογή ειδών και ποικιλιών

Επιλέγουμε ντόπιες ποικιλίες (της κάθε περιοχής η τοποθεσίας όπου επιχειρούμε να καλλιεργήσουμε) οι οποίες είναι τοπικά προσαρμοσμένες, κάνουν καλύτερη χρήση του ελάχιστου νερού και των θρεπτικών στοιχειων, αντέχουν περισσότερο στις ζέστες και στους ανέμους, έχουν καλύτερη ανταγωνιστικότητα με τα ζιζάνια, είναι πιο ανθεκτικές στις αρρώστιες και έχουν άρωμα – γεύση, που τα έχουμε ξεχάσει, και υψηλή ποιότητα οργανοληπτικών στοιχείων.

Τα φυτά (είδη – ποικιλίες) που ενδείκνυται να φυτευτούν υπό μορφή σπόρου είναι : φασολάκια, ρεβύθια, μπάμιες, καλαμπόκι, κολοκύθι, καρπούζι, πεπόνι, βλήτα.Πρώτα τα προετοιμάζουμε τοποθετώντας τα από βραδύς στο νερό φυτεύοντας τα την άλλη μέρα ή σε καλά χωνεμένη κοπριά εφόσον βγάλουν μικρή φύτρα και ακολούθως φυτεύοντας τα στην τελική θέση.  Επίσης με μικρά φυτάρια που τα έχουμε προετοιμάσει σε σπορία (τζάκια) ή μικρά θερμοκήπια : τομάτα, μελιτζάνα, πιπεριά.

Σπορά – Φύτευση

Α) Σπορά στα πεταχτά : Αφού φρεζάρουμε, σπέρνουμε, και ακολούθως ενσωματώνουμε το σπόρο μέσα στο χώμα σβαρνίζοντας το με σβάρνα ή με ένα πλατύ δοκάρι που το τραβάει ένας ελκυστήρας (υπάρχουν και μικροί για μικρούς χώρους), ή και κάποια ομάδα ατόμων. Με αυτό τον τρόπο εγκλωβίζουμε την υγρασία. Εάν ο κήπος είναι μικρός η ενσωμάτωση και το ισοπέδωμα γίνεται με τσουγκράνισμα και πάτημα με κύλινδρο.

Β) Σπορά σε λάκους ή σε αυλάκια : Αυτός ο τρόπος  χρησιμοποιέιται κυρίως σε σπόρους καρπουζιού, πεπονιού, αγγουριού,  κολοκυθιού αφού πρώτα τα έχουμε προετοιμάσει όπως αναφέραμε παραπάνω και επίσης προς τούτο ανοίγουμε ένα λάκκο σε βάθος 30  -40 εκ. όπου στοιβάζουμε το χώμα γύρω από το λάκκο δημιουργώντας έτσι έναν προστατευτικό ανεμοφράκτη. Πριν φυτέψουμε, όπως είπαμε και παραπάνω, προσθέτουμε 3 - 4 χούφτες  κοπριάς  χωνεμένης την οποία ανακατεύουμε με το χώμα του λάκκου. Φροντίζουμε η κοπριά να είναι νωπή (να έχει υγρασία). Το βάθος φύτευσης του σπόρου είναι περίπου 2-3 εκ. από την πάνω επιφάνεια, ανάλογα με το μέγεθος του σπόρου και  5-10 εκ. πάνω από τον πάτο του λάκκου. Επίσης πιέζουμε ελαφρά με την παλάμη μας το χώμα ώστε να έχει καλή επαφή ο σπόρος και να μην υπάρχουν κενά αέρα.

Γ) Φύτεμα μικρών φυταρίων : Με τον ίδιο τρόπο φυτεύουμε και τα μικρά φυτάρια φροντίζοντας να συμπιέσουμε το χώμα ώστε να μην έχουμε κενά αέρα. Όταν τα φυτά μας μεγαλώσουν τότε καλύπτουμε το λάκκο με το χώμα που έχουμε γύρω γύρω συμπιέζοντας το ώστε να εγκλωβίσουμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα υγρασίας.

Καλλιεργητικές φροντίδες

Όταν τα φυτά μας φτάσουν το ύψος των 10-15 εκ. σκαλίζουμε γύρω γύρω το φυτό με προσοχή απομακρύνοντας την ξερή στρώση χώματος και προσθέτουμε χώμα από το λοφίσκο που έχουμε ήδη δημιουργήσει πατώντας με τα παπούτσια μας ώστε να κλείσουν οι πόροι του εδάφους για να παγιδεύσουμε την υγρασία . Επίσης ξεριζώνουμε τα ζιζάνια που είναι γύρω γύρω από τα φυτά ώστε το νερό που έχει το εδαφος να είναι αποκλειστικά για τα φυτά.

Σ΄αυτό το στάδιο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα χόρτα που έχουμε βγάλει ή και πρόσθετα άχυρα, τοποθετώντας τα γύρω γύρω από το λαιμό του φυτού έτσι ώστε να έχουμε σκιά σε όλη την επιφάνεια του λάκκου για να έχουμε λιγότερη εξάτμιση της υγρασίας. Επίσης κατά διαστήματα μπορούμε να φυτέψουμε βασιλικό και κατηφέδες τα οποία είναι εντομοαπωθητικά. Εάν διαπιστωθούν αρρώστιες προσφεύγουμε στους ειδικούς δείχνοντας τους κάποιο δείγμα προσβολής και επιμένοντας στη χρήση βιολογικών φαρμάκων.


Πηγή: enallaktikos.gr

Kουνουπίδι: θαυματουργό και πεντανόστιμο

Υψηλής διατροφικής αξίας φαγητό, το κουνουπίδι  ανήκει στην κατηγορία των λαχανικών που είναι απαραίτητο στην καθημερινή μας διατροφή. Είναι πλούσιο σε βιταμίνη C, φυλλικό οξύ, κάλιο, φώσφορο και μαγγάνιο και λειτουργεί ως φυσικό αντιοξειδωτικό καθώς είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες.

Kουνουπίδι: θαυματουργό και πεντανόστιμο

Το κουνουπίδι λέγεται ότι προέρχεται από το άγριο λάχανο που ευδοκιμούσε στην Ασία. Ανήκει στην ίδια κατηγορία λαχανικών με το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών και το λάχανο και συναντάται σε διάφορα μεγέθη.

Εκτός από σαλάτα μπορεί να μαγειρευτεί με πάρα πολλούς τρόπους, στον φούρνο ή στην κατσαρόλα και να γίνει ένα πλήρες και θρεπτικό υγιεινό γεύμα. Συνδυάζεται τέλεια με μπεσαμέλ ή κρέμα γιαουρτιού. Η συνηθέστερη παραδοσιακή συνταγή είναι κουνουπίδι γιαχνί, που έκαναν οι γιαγιάδες μας με σάλτσα ντομάτα.

Εάν δεν μπορείτε να υποφέρετε τη μυρωδιά του, ρίξτε μέσα στην κατσαρόλα την ώρα που το βράζετε μια φέτα λεμόνι μαζί με την φλούδα του.

Τα 100 γραμμάρια κουνουπίδι, έχουν τα εξής θρεπτικά συστατικά:

Πρωτεϊνες 2 γρ. υδατάνθρακες 5 γρ. φυτικές ίνες 2,5 γρ. ριβοφλαβίνη (βιταμίνη Β2) 0,063 mg, θειαμίνη (βιταμίνη Β1) 0,057 mg, παντοθενικό οξύ 0,65 mg, νιασίνη (βιταμίνη Β3) 0,53 mg, βιταμίνη Β6 0,22 mg, φολικό οξύ 57 mg,, βιταμίνη C 46 mg, σίδηρο 0,44 mg, ασβέστιο 22 mg, φώσφορο 44 mg, μαγνήσιο 15 mg, ψευδάργυρος 0,28 mg, κάλιο 300 mg, ενέργεια 20 kcal.

                                                                                            

Βιολογική καλλιέργεια λαχανικών

Καλλιέργεια ντομάτας

• Αποστάσεις φύτευσης
  Τα φυτά ντομάτας μπορούν να φυτευτούν σε απόσταση 30-60cm επί της σειράς και 70-120cm οι αποστάσεις των σειρών.

• Πότισμα
  Το σωστό πότισμα περιγράφεται χαρακτηριστικά στο παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο του Γεώργιου Κηπουρού «Η παραδοσιακή καλλιέργεια λαχανικών και τα μυστικά της» που εκδίδεται από τον Πελίτη:

“’Οταν κάνουμε τη μεταφύτευση ποτίζουμε καλά.Μετά πέντε μέρες από τη μεταφύτευση ανάλογα με το έδαφος τις ποτίζω με το ποτηστήρι από ένα ποτήρι νερό σε κάθε ρίζα.Στη συνέχεια εάν δε βρέξει τις ποτίζω κάθε πέντε μέρες.Θα χρειαστούν τρία ποτίσματα για να ριζώσουν.Στο άνθος και στις μικρές άγουρες ντομάτες ποτίζω από λίγο νερό το απόγευμα.Προσοχή με πολύ πότισμα αρρωσταίνουν τα φυτά και στις πολλές ζέστες ξεραίνονται.Επίσης από το πολύ νερό πέφτουν τα άνθη.Στην παραγωγή ποτίζω τακτικά τότε χρειάζεται για τον καρπό”.

•  Βλαστολόγημα
  Στη ντομάτα πρέπει να εφαρμόζουμε το λεγόμενο βλαστολόγημα ώστε να μη πάει όλη η “δύναμη” του φυτού στους βλαστούς και τα φύλα αλλά να πάει στους καρπούς.’Ετσι λοιπόν κόβουμε τους βλαστούς που βγαίνουν στη συμβολή του κορμού με τα φύλα (προσοχή δεν κόβουμε τα φύλα)(εικ.1).Μπορούμε να αφήσουμε έναν βλαστό σε απόσταση περίπου 30cm από το έδαφος,ο οποίος θα γίνει και αυτός κορυφή,η οποία θα βγάλει και αυτή κανονικά άνθη και καρπούς.Με αυτό τον τρόπο έχουμε καλύτερη σκίαση στους καρπούς και περισσότερη δροσιά στο φυτό.

•  Λίπανση
  Κατά τη μεταφύτευση δεν πρέπει να βάλουμε μέσα στο λάκο κοπριά.Μετά τρεις εβδομάδες αφού το φυτό “πιάσει” μπορούμε να ρίχνουμε κοπριά γύρω από τη ρίζα να την αναμοχλέυουμε λίγο και ύστερα ποτίζουμε.Στην αρχή ρίχνουμε λίγο κοπριά (ούτε μισή χούφτα ανά φυτό).Μεγαλώνοντας το φυτό σταδιακά μεγαλωνει και η ποσότητα κοπριάς που ρίχνουμε.Ενδεικτικά αυτή η εργασία μπορεί να γίνεται ανά 15-20 μέρες και στην καρποφορία ακόμη συχνότερα.Αν παρουσιαστεί το πρόβλημα της “τάπας” (Μεγάλη,μαύρη κηλίδα στο κάτω μέρος του καρπού) αυτό δηλώνει έλειψη ασβεστίου. Ασβέστιο μπορύμε να βρούμε είτε κοκκώδες που το ρίχνουμε στη ρίζα είτε σε υγρή μορφή που μπορούμε να το ψεκάσουμε.Επίσης απαραίτητο στοιχείο είναι το κάλιο,το οποίο βοηθάει τόσο στη μεγαλύτερη καρποφορία αλλά και στην καλύτερη ποιότητα (πιο “όμορφη” αλλά και νόστιμη ντομάτα). Και τα δύο αυτά σκευάσματα μπορείτε να τα βρείτε στα γεωπονικά καταστήματα

•  Φυτοπροστασία
  Η ντομάτα κυρίως και τα κηπευτικα γενικώς δέχονται εντομολογικές και μυκητολογκές προσβολές.Τα κυριότερα έντομα που προσβάλουν το φυτό και ο τρόπος αντιμετώπισής τους είναι τα παρακάτω. Κάμπιες και σκουλήκια:Ψεκάζουμε με βάκυλο θουριγγίας αν διαπιστώσουμε προσβολή επαναλαμβάνουμε άλλες δύο φορές κάθε τρεις μέρες.Προληπτικά (και για tuta absoluta) μπορούμε να ραντίζουμε με βάκυλο ανά 15-20 μέρες. Μπορούμε να προσθέσουμε και μιση κουταλιά ζάχαρη/λιτρο για καλύτερη προσκόληση. Ψείρες, Τετράνυχοι, Θρίπες:“Οταν διαπιστωθεί προσβολή μπορούμε να ραντίζουμε με έμβρεγμα τσουκνίδας 24-48 ωρών και την προσθήκη 2-3% σαπουνιού (ή βιοδιασπώμενου υγρού πιάτων).Και σκέτο σαπουνόνερο έχει καλα αποτελέσματα κάνοντας δύο,τρεις επαναλήψεις ανά τρεις ημέρες.Σε μεγαλύτερες προσβολές μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα από τα παρακάτω δύο βιολογικά σκευάσματα.Το πρώτο έχει δραστική ουσία “τα άλατα λιπαρών οξέων” και το δεύτερο τη “ spinosad “(Τα ζητάμε από το Γεωπόνο με τη δραστικά τους ουσία όπως το γράφω).Οι εφαρμογές πρέπει να γίνονται λίγο μετά τις έξι το απόγευμα.Το καλοκαίρι μόλις αρχίσει να δροσίζει ώστε τα έντομα (κυρίως τα ιπτάμενα) να τα βρει επάνω στο φυτό.Για να καταπολεμήσουμε τις μυκητολογικές ασθένειες (περονόσπορο,ωίδειο κ.α.) Ψεκάζουμε κάθε είκοσι μέρες με χαλκό.Στην ίδια ραντισιτίρα μπορούμε να προσθέσουμε και βρέξιμο θείο.Πάντα ραντιζουμε αργά το απόγευμα μετά τις οκτώ το καλοκαίρι.’Οταν τα φυτά βγάλουν άνθη ραντίζουμε μόνο τον κορμό και τη ρίζα του φυτού.Επίσης για μυκητολογικές προσβολές των ριζών (ριζοκτονία,φουζαριο κτλ) εφαρμόζουμε ανά 20-30 μέρες ριζοπότισμα με γαλαζόπετρα (μικρή δόση για να μη τα κάψουμε).Για τις δόσεις συμβουλευόμαστε το Γεωπόνο που αγοράζουμε τα σκευάσματα και τη συσκευασία του σκευάσματος.
  

Καλλιέργεια Πιπεριάς

•  Αποστάσεις
  Τα φυτά πιπεριάς μπορούν να φυτευτούν με απόσταση πάνω στη σειρά από 30-50cm και από σειρά σε σειρά από από 60cm και πάνω.

•  Πότισμα
  Για τις δύο,τρεις πρώτες εβδομάδες (ενδεικτικά αναλόγως σύστασης εδάφους,καιρού,θερμοκρασίας κτλ) ποτίζουμε ανά τρεις-πέντε μέρες από λίγο νερό και μετά σταδιακά λίγο λίγο αυξάνουμε τη συχνότητα και την ποσότητα του ποτίσματος.

•  Λίπανση
  “Ιδια με της ντομάτας.

•  Φυτοπροστασία
  Γενικά η φυτοπροστασία είναι ίδια με της ντομάτας.Το κατσαρωμα των φύλων της πιπεριάς που προκαλείται από το θρίπα (ένα μικρό έντομο σαν μυγάκι) με την ανάπτυξη της συνήθως εξαλείφεται.Σε μεγάλη προσβολή όμως μπορούμε να επέμβουμε είτε με τσουκνιδόζουμο ,με σαπούνι, είτε με άλατα λιπαρών οξέων. Σημείωση:Οι φλωρίνης και γενικά οι πιπεριές αρχίζουν να κοκκινίζουν προς το τέλος του καλοκαιριού οπότε τον πρώτο καιρό ολες τις πιπεριές (ακόμη και τις φλωρίνης) τις κόβουμε και τις καταναλώνουμε πράσινες.

Καλλιέργεια Μελιτζάνας

• Αποστάσεις
  Στη σειρά 35-50cm.Από σειρά σε σειρά πάνω από 70 cm.

•  Λίπανση
  “Ιδια με της ντομάτας.

•  Φυτοπροστασία
  “Ιδια με της ντομάτας.Επιπρόσθετο πρόβλημα ο δορυφόρος οπότε ελέγχουμε τα φύλα για τα χαρακτηριστικά κίτρινα αυγουλακια του δορυφόρου και πιέζοντάς τα με το χέρι τα καταστρέφουμε.Σε μεγάλη προσβολή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε σκεύασμα με δραστική τον πύρεθρο.

•  Πότισμα
  Τις πρώτες τρεις,τέσσερις εβδομάδες ίδιο με τις ντομάτας.΄Οταν αρχίσει να δενει καρπούς χρειάζεται αρκετό νερό για να μη πικριζουν .’Ενα καλό τρικ είναι να βάλουμε βασιλικούς(αφου αρχισει να δενει καρπο) ανάμεσα ώστε όντως πιο ευαίσθητος στην έλειψη νερου να αποτελεί το δείκτη για το πότε πρέπει να ποτίζουμε.

Κολοκύθι, Καρπούζι, Πεπόνι

•  Αποστάσεις
  70-90cm στη σειρά 1m και πάνω από σειρά σε σειρά.

•  Πότισμα
  Όπως και τη μελιτζάνα περίπου.Προσοχή όταν είναι μικρά τα φυτά δεν πρεέπει να είναι συνέχεια λασπερό το έδαφος γιατί σαπίζουν στην περιοχή του λαιμού και καταστρέφονται.Επίσης και κατά την περίοδο της συγκομιδής αν το χώμα είναι συνεχώς υγρό σαπίζουν οι καρποί τους.

•  Λίπανση
  Χοντρικά η λίπανση που εφαρμόζουμε στην ντομάτα μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα κηπευτικά δίνοντας ικανοποιητικά αποτελέσματα.

•  Φυτοπροστασία
  “Οπως και της ντομάτας.Επιπροσθέτως ανά είκοσι μέρες μπορούμε να τα πασπαλίζουμε με θειάφι για πρόληψη από το ωιδειο.Το πασπάλισμα με θειάφι πρέπει να γίνεται όταν η θερμοκρασία είναι από 25-30C αργά το απόγευμα (σε μικρότερες θερμοκρασίες δεν δρα,σε μεγαλύτερες “καίει” τα φυτά).

 

Αγγούρι

•  Αποστάσεις
  70-90cm στη σειρά.Πάνω από 1m από σειρά σε σειρά.

•  Λίπανση
  Ιδια με της ντομάτας.Επιπροσθέτως το αγγούρι είναι άπληστος καταναλωτής φωσφόρου.Στη βιολογική γεωργία χορηγείται υπό τη μορφή οστεάλευρου.

•  Φυτοπροστασία
  “Ιδια με του κολοκυθιού για αποφυγή και του ωιδειού.

• Στήριξη
  Μπορούμε να κάνουμε μια΄΄κρεβατίνα΄΄ από καλάμια ή σύρματα ή συνδιασμό και των δύο (παράλληλα με το έδαφος) στα 50-60cm ύψος,ώστε να μη ταλαιπωρείται από τον αέρα σηκώνοντάς το ψηλά.

• Πότισμα
  Για τις πρώτες δύο,τρεις εβδομάδες κάθε δύο-τέσσερις μέρες και όσο μεγαλωνει αυξάνουμε τη συχνότητα και την ποσότητα και όταν βγάλει καρπούς αρκετό νερό σχεδόν καθημερινά.Γενικά για το σωστό πότισμα των κηπευτικών που είναι από τις σημαντικότερες παραμέτρους για έναν υγιή και παραγωγικό λαχανόκηπο θα δανειστώ άλλο ένα απόσπασμα από το βιβλίου του Γεώργου Κηπουρού:”Τα φυτά λαχανικών όταν είναι μικρά τα ποτίζουμε με λίγο νερό στη ρίζα τους,μεγαλώνοντας αυξάνουμε την ποσότητα του νερού σε κάθε ρίζα.’Οταν πλέον έχει μεγαλώσει και κάνει καρπούς αυξάνουμε ακόμη περισσότερο την ποσότητα νερού.Επίσης τα φυτά χρειάζονται περισσότερο νερό το καλοκαλιρι και ιδιαίτερα στον καύσωνα όπως και οι άνθρωποι καταναλώνουν περισσότερο νερό το καλοκαίρι.’Ετσι θα κάνουν φυσιολογικούς,εμφανίσιμους και νόστιμους καρπούς”.
  
  Πηγή: http://back-to-nature.gr/2015/06/viologikh-kalliergeia-laxanikwn.html

Φτιάξε το δικό σου παραδοσιακό λαχανόκηπο

Διαβάστε και κατεβάστε δωρεάν τον 12σέλιδο οδηγό του Περιβαλλοντικού Ομίλου Σαλαμίνας "Perivos" για να μάθετε πως μπορείτε να φτιάξετε τον δικό σας παραδοσιακό λαχανόκηπο. 

Ο οδηγός περιέχει:
- Οδηγίες για τη δημιουργία σπορείου.- Εποχές σποράς ανά λαχανικό.- Συγκαλλιέργειες λαχανικών- Αποστάσεις φύτευσης- Μέση διάρκεια ζωής σπόρων ανά είδος.- Οδηγίες για δημιουργία κομπόστ (το καλύτερο εδαφοβελτιωτικό)- Οδηγίες για συλλογή και αποθήκευση σπόρων.

Κατεβάζουμε τον οδηγό: Εδώ