Η διαφορά ανάμεσα σε υβρίδια και σε παραδοσιακές ποικιλίες,

από τον καθηγητή του ΤΕΙ Πελοποννήσου, Κώστα Δελή

Επικίνδυνος περιορισμός της γενετικής βάσης παρατηρείται τα τελευταία 30 χρόνια σε όλες σχεδόν τις σημαντικές καλλιέργειες. Για πολλές από αυτές δεν χρησιμοποιούνται στη βελτίωση περισσότερο από το 5-10% της διαθέσιμης παραλλακτικότητας. Και όμως, στην Ελλάδα μόνο, καλλιεργούνταν μέχρι πρόσφατα 111 ντόπιες ποικιλίες και πληθυσμοί μαλακού σιταριού, 139 ντόπιες ποικιλίες και πληθυσμοί σκληρού, 99 ντόπιες ποικιλίες και πληθυσμοί κριθαριού, 294 καλαμποκιού και 39 ντόπιες ποικιλίες και πληθυσμοί βρώμης και 605 ποικιλίες φασουλιού, που έπαψαν πλέον να καλλιεργούνται.
Επίσης, χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το 1927, η καλλιέργεια του σιταριού περιελάμβανε 100% ντόπιες ποικιλίες, το 1969 μόνο 10%, ενώ σήμερα κυριολεκτικά έχει εκτοπιστεί από την καλλιέργεια το σύνολο των παλιών ποικιλιών.
Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο το 1% των ντόπιων ποικιλιών σταριού και το 2-3% των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό καλλιέργεια μέχρι τις μέρες μας.Όλα αυτά και χιλιάδες άλλα γίνονται όχι μόνο γιατί τα αποφάσισαν τα "κέντρα εξουσίας", ή γιατί είναι η πολιτική των κρατών. Έγιναν και γιατί ο καθένας μας τα στήριξε και συνεχίζουμε να τα στηρίζουμε. Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς σε αυτό το πρωτοφανές ολοκαύτωμα; Θα μείνουμε απαθείς ή θα πάρουμε την ευθύνη που μας αναλογεί; Οι ντόπιες ποικιλίες είναι η ελπίδα μας και η πρότασή μας.
Τα παραπάνω συνέβαιναν στον 20ο αιώνα, τον 21ο αιώνα όμως συντελείται μια πρωτοφανής αφύπνιση της ανθρωπότητας και αυτή η αρνητική κατάσταση τείνει να ανατραπεί.
Για όλα τα παραπάνω μιλήσαμε με τον Δρ. Κώστα K. Δελή MSc, PhD, Καθηγητής Εφαρμογών Γενετικής Φυτών και Βιοτεχνολογίας, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας και Τεχνολογίας Τροφίμων και Διατροφής, Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων ΤΕΙ Πελοποννήσου.




Οι παραδοσιακές ποικιλίες υπερέχουν των εμπορικών υβριδίων




Τα όσα ακολουθούν φιλοδοξούν να δώσουν στον αναγνώστη να καταλάβει αυτό που ήδη υποσυνείδητα γνωρίζει, ότι οι παραδοσιακά καλλιεργούμενες ποικιλίες υπερέχουν σε ποιοτικά χαρακτηριστικά (άρωμα, γεύση) των εμπορικών υβριδίων.
Για να καταλάβει κανείς όμως τι είναι παραδοσιακή ποικιλία, καλό θα ήταν να γνωρίζει τι είναι στην πραγματικότητα το υβρίδιο. Yβρίδιο, όπως το μαρτυρά και η λέξη, είναι ο συνδυασμός δύο ποικιλιών. Mε άλλα λόγια αν καταφέρω να διασταυρώσω δύο ποικιλίες, στη φύση ή στο εργαστήριο, ο απόγονός τους αποτελεί το υβρίδιο.
Oι αρχαίοι ακόμη γνώριζαν ότι οι διασταυρώσεις δύο ποικιλιών στα φυτά ή ακόμη και η διασταύρωση ανάμεσα σε δύο ράτσες σε ζώα οδηγούσε σε απογόνους που έδιναν εξαιρετικά εύρωστα άτομα. Είναι σε όλους γνωστό το παράδειγμα της διασταύρωσης του αλόγου με το γαϊδούρι, οπού ο απόγονός τους το μουλάρι είναι ένα εξαιρετικά ανθεκτικό υποζύγιο.
Mε τον ίδιο ακριβώς τρόπο αν μπορούσαμε να απλοποιήσουμε τα πράγματα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αν έχουμε μία ποικιλία με εξαιρετική απόδοση και χαμηλή ανθεκτικότητα σε ασθένειες η οποία διασταυρωθεί με μία ποικιλία με χαμηλή απόδοση αλλά ανθεκτική σε  ασθένειες, τότε οι απόγονοί τους ιδανικά θα είναι και ανθεκτικοί στις ασθένειες και με υψηλές αποδόσεις.
Στην γεωργική πραγματικότητα τα υβρίδια λειτούργησαν εξαιρετικά για ορισμένα φυτά μεγάλης καλλιέργειας όπως το καλαμπόκι, τριπλασιάζοντας τις αποδόσεις, αλλά την ίδια στιγμή παρουσίαζαν βασικά μειονεκτήματα. Πρώτο βασικό μειονέκτημα ήταν οι μεγάλες απαιτήσεις σε νερό, λιπάσματα και φυτοπροστασία.
Tα υβρίδια ήταν αποδοτικά, αλλά για να δώσουν τις βελτιωμένες αποδόσεις τους απαιτούσαν ιδανικές συνθήκες και αρκετή επένδυση σε κεφάλαιο από τους παραγωγούς. Δεύτερο μειονέκτημα των υβριδίων αποτελεί η αδυναμία τους να παράξουν σταθερούς απογόνους. Tι σημαίνει αυτό; Σημαίνει με απλά λόγια ότι ενώ τα υβρίδια είναι σταθερά φυτά στο σύνολο σχεδόν των χαρακτηριστικών τους, οι απόγονοί τους είναι «AΣTAΘEΣTATOI». Άρα η παλιά γεωργική πρακτική της φύλαξης σπόρων από τους γεωργούς, πρακτικά με τη χρήση των υβριδίων ακυρώνεται. Aν, δηλαδή, ένας γεωργός κρατούσε σπόρο από ένα υβρίδιο και το καλλιεργούσε, τότε θα έπαιρνε φυτά διαφόρων υψών, αποδόσεων και ανθεκτικότητας σε ασθένειες. Eπομένως, τα υβρίδια που εισαγάγαμε στη γεωργική πρακτική έδωσαν ώθηση στην απόδοση, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησαν και αρκετά προβλήματα.
Aς δούμε ένα γεωργό στην πρακτική του. O μέσος γεωργός πριν 40 περίπου χρόνια παράτησε τις παραδοσιακές ποικιλίες, για να τις αντικαταστήσει με υβρίδια. Από τη στιγμή που έγινε η μετάβαση αυτή, ο γεωργός είναι υποχρεωμένος κάθε χρόνο να αγοράζει σπόρους σποράς από εταιρίες, κυρίως Oλλανδικές και Iσραηλίτικες. Άρα η αύξηση της απόδοσης (και η σύνδεσή της με την επιδότηση κυρίως στη δεκαετία του ‘80 και ‘90) τον κατέστησε εξαρτημένο. Σκεφτείτε απλά τι θα συνέβαινε αν μία και μόνο χρονιά δε μπορούσαμε να εισαγάγουμε σπόρους σποράς.
H γεωργική παραγωγή θα μειωνόταν ραγδαία, καθώς δε θα μπορούσαν να καλλιεργήσουν αρκετές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Φυσικά δεν είναι η μόνη μετάβαση που έγινε χωρίς μελέτη στην Eλλάδα, αλλά σε αυτή την περίπτωση ακόμη και εμείς σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μία τεράστια έκπληξη. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία που παρακολουθώ, αρκετά συστηματικά, ουδέποτε στη χώρα μας πραγματοποιήθηκε μία συστηματική μελέτη για τη σύγκριση της απόδοσης υβριδίων και παραδοσιακών ποικιλιών.
Όλοι και κυρίως οι γεωπόνοι δεχόμασταν a priori την υπεροχή των υβριδίων, ενώ υποτίθεται ότι παραβλέπαμε την υποβάθμιση της ποιότητας των προϊόντων για χάρη της αύξησης της απόδοσης.Στην πραγματικότητα τα υβρίδια μπήκαν στη γεωργική πρακτική στη χώρα μας μαζί με τον εκσυγχρονισμό της γεωργικής εφαρμογής (μηχανήματα, αρδεύσεις, φυτοφάρμακα και λιπάσματα).Όσο και αν μοιάζει παράλογο, κανείς δε δοκίμασε τις παραδοσιακές ποικιλίες σε ιδανικές συνθήκες. Έτσι σιγά σιγά, ως καταναλωτές εξοικειωθήκαμε με τομάτες υβριδίων, οι οποίες είναι πρακτικά άγευστες, ωστόσο μπορούν να διατηρηθούν ένα μήνα στο ψυγείο. Σήμερα, που όλο και περισσότεροι καταναλωτές ζητούν την ολική επαναφορά της γεύσης στο καθημερινό τραπέζι, είναι ξανά η ώρα των παραδοσιακών ποικιλιών.
Mε αυτή την προοπτική το ξεχασμένο γενετικό υλικό που αντικαταστάθηκε τόσο βίαια, σήμερα μοιάζει πραγματικός θησαυρός για τον κάθε ερευνητή. Tα φυτά των παραδοσιακών ποικιλιών καλά προσαρμοσμένα στο περιβάλλον που καλλιεργήθηκαν για σειρά χρόνων και για πολλές γενεές, έφεραν γενετικό φορτίο που τους επέτρεψε να επιζήσουν στη δοκιμασία του πιο σκληρού κριτή. Tης φύσης. Αυτός ο σκληρός κριτής πετάει έξω οτιδήποτε δε μπορεί να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις του. Oι παραδοσιακές ποικιλίες, με αυτή την έννοια, κρύβουν στο γενετικό τους υλικό απαντήσεις στις περιβαλλοντολογικές προκλήσεις, στις οποίες σήμερα απαντάμε με τη χρήση φυτοφαρμάκων.



Συνεργασία ιδρύματος "Καπετάν Βασίλης" και ΤΕΙ Πελοποννήσου



Σε αυτή την κατεύθυνση το Ίδρυμα Kαπετάν Bασίλης χρηματοδότησε την καταγραφή των παραδοσιακά καλλιεργούμενων ποικιλιών της Μεσσηνίας σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο. H προσπάθεια αυτή συνεχίστηκε και παρουσιάστηκε με επιτυχία στις πολλές εκδηλώσεις του Ιδρύματος.
Πρόσφατα, το TEI Πελοποννήσου και τα εργαστήρια γενετικής-βιοτεχνολογίας και χημείας με επιστημονικούς υπεύθυνους τον υπογράφοντα το άρθρο και τον Δρ. I. Σπηλιώπουλο αντίστοιχα, χρηματοδοτήθηκαν για τη μελέτη της παραδοσιακής ποικιλίας τομάτας «Xοντροκατσαρή» από το Ίδρυμα Kαπετάν Bασίλης.
O απώτερος σκοπός της έρευνας είναι να εισαγάγουν τη συγκεκριμένη ποικιλία στη γεωργική πρακτική ξανά, ακόμη και σε συνθήκες υπερεντατικής καλλιέργειας όπως η υδροπονία, αλλά και να αποδείξουν την υψηλή θρεπτική της αξία. Eίναι ευτυχής συγκυρία ότι ένα τόσο σημαντικό Ίδρυμα μπορεί να χρηματοδοτεί έρευνα στο νομό Mεσσηνίας και πιστεύω πως είναι πια σειρά του καταναλωτή να μάθει να αγοράζει όχι μόνο με την όραση αλλά και με τη γεύση και την όσφρηση.
Eίναι επομένως σημαντικό να ξεφύγουμε από τα τυποποιημένα ομοιόμορφης εμφάνισης προϊόντα, αλλά ταυτόχρονα να δώσουμε την ευκαιρία στους παραγωγούς να καλλιεργήσουν ξανά τα δικά τους σπόρια, σπάζοντας τον κύκλο της εξάρτησής τους από μεγάλες εταιρίες.



Πηγή: Αντώνης Πετρόγιαννης, tharrosnews.gr

Πως Κλαδεύουμε την Ντομάτα για να Δέσουν Καλύτερα οι Καρποί!

Πολλοί δεν ξέρουν ότι και η τομάτα χρειάζεται κλάδεμα ή αμελούν αυτή την εργασία, που στην πραγματικότητα είναι υπεύθυνη για την ποιότητα των καρπών.

Έξι καλοί λόγοι για να κλαδέψετε και να κορυφολογήσετε τις ντομάτες είναι:

• Για να είναι ο καρπός την ντομάτας πιο γευστικός.
• Για να έχουν οι καρποί μεγαλύτερο μέγεθος.
• Για να αξιοποιήσετε το 100% την ανάπτυξής της όλη τη σεζόν.
• Για να διατηρήσετε φύλλα τους καρπούς και το στέλεχος του φυτού που βρίσκεται κοντά στο έδαφος απαλλαγμένο από παράσιτα, έντομα και ασθένειες από μύκητες.
• Για να διατηρήσετε το σχήμα των φυτών ομοιόμορφο και εύκολα διαχειρίσιμο.
• Για να επιτρέψετε τις ντομάτες που θα αναπτυχθούν στο τέλος της σεζόν να ωριμάσουν πριν πιάσουν τα πρώτα κρύα.

Το κλάδεμα στην ντομάτα έχει να κάνει με την αφαίρεση βλαστικών τμημάτων που μας είναι αχρείαστα. Τέτοια βλαστικά μέρη του φυτού μερικές φορές ονομάζονται λαίμαργα, επειδή καταναλώνουν τους χυμούς του φυτού για την ανάπτυξή τους. Αυτοί οι λαίμαργοι βλαστοί βρίσκονται στην μασχάλη του σύνθετου φύλλου (στο σημείο που κάνει σχήμα V με το κύριο στέλεχος) και αναπτύσσονται πλευρικά.

Το κόψιμο ή ο περιορισμός της ανάπτυξης αυτών των βλαστικών τμημάτων επιτρέπει σε ένα φυτό τομάτας να επικεντρώσει την ενέργειά και την κατανάλωση των θρεπτικών συστατικών του στην ανάπτυξη των καρπών και όχι για νέο φύλλωμα και νέους βλαστούς. Τα φυτικά σάκχαρα που θα καταναλώνονταν για τους νέους βλαστούς θα χρησιμοποιηθούν να βελτιώσουν τη γεύση και το μέγεθος των καρπών της ντομάτας.

Δεν χρειάζονται όλες οι ντομάτες αυτού του είδους το κλάδεμα. Υπάρχουν μερικές ποικιλίες που έχουν καθορισμένο σχήμα θαμνοειδές και δεν μεγαλώνουν περαιτέρω. Τέτοιες ποικιλίες δεν έχουν ανάγκη από κλάδεμα.

Αντιθέτως οι αναρριχώμενες ποικιλίες που αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα σχηματίζουν πλευρικούς βλαστούς που τις βοηθούν να αναρριχηθούν. Τέτοιες ποικιλίες παράγουν συνεχώς βλάστηση και καρπούς μέχρι οι συνθήκες του περιβάλλοντος να προκαλέσουν το μαρασμό του φυτού.

Οι βλαστοί που αναπτύσσονται στη μασχάλη των σύνθετων φύλλων σε αυτές τις ποικιλίες δεν θα σχηματίσουν καρπούς. Οι καρποί σχηματίζονται στο βλαστικό στέλεχος καθώς το φυτό συνεχίζει να αυξάνεται. Στο βασικό στέλεχος σχηματίζονται συνεχώς άνθη και καρπούς σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης του φυτού και σε όλο το βιολογικό του κύκλο. Έτσι το κλάδεμα είναι ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλίσουμε τον έλεγχο του φυτού και καλύτερη παραγωγή.

Πότε Πρέπει να Κλαδέψω Ένα Φυτό Τομάτας;

Μπορείτε να κλαδέψετε μια ντομάτα, ανά πάσα στιγμή. Και στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής της και όταν έχει αυξηθεί αρκετά. Αρχίστε να κλαδεύετε το φυτό όταν έχει ύψος 30 με 45 εκατοστά.

Στόχοι του Κλαδέματος:

• Κλαδέψτε για να δημιουργήσετε ένα έως τέσσερα κύρια στελέχη.
• Κλαδέψτε ώστε κάθε στέλεχος να έχει περίπου το ίδιο μήκος.
• Κλαδέψτε για να κρατήσετε το σχήμα του φυτού σε ένα μέγεθος που θα μπορείτε να το διαχειρίζεστε εύκολα.
• Κλαδέψτε για να κρατήσετε τα φύλλα και τους βλαστούς του φυτού πάνω και μακριά από το έδαφος αφαιρώντας τα φύλλα και τους βλαστούς κάτω από την πρώτη σειρά των φρούτων.
• Κλαδέψτε τα έτσι ώστε τα ανώτερα φύλλα να μην κρύβουν το φως του ήλιου και ρίχνουν σκιά στα κατώτερα. (Οι ακτίνες του ήλιου πρέπει να βλέπουν όλα τα φύλλα για να υπάρξει φωτοσύνθεση. Η φωτοσύνθεση είναι αναγκαία για την παραγωγή φυτικών σακχάρων που απαιτούνται για την ανάπτυξη και την παραγωγή των καρπών.)
• Αποφύγετε να κλαδεύετε μεγάλα φύλλα που βρίσκονται ακριβώς πάνω από τους καρπούς. Αυτά τα φύλλα προστατεύουν τους καρπούς και το κύριο στέλεχος από τα ηλιακά εγκαύματα.
• Κλαδέψτε με τρόπο που να επιτρέπει την κυκλοφορία του αέρα στο εσωτερικό του φυτού. Η κυκλοφορία του αέρα βοηθά να αποτραπούν ασθένειες και παρασιτισμοί από έντομα.

Σχηματική Αναπαράσταση της ορολογίας που χρησιμοποιείται στο άρθρο.

Το Κλάδεμα της Τομάτας Βήμα Προς Βήμα:

Ξεκινήστε να κλαδεύετε τις τομάτες σας όταν αυτές είναι καλά εγκατεστημένες και αναπτύσσονται φυσιολογικά.

1. Όταν το φυτό φτάσει σε ύψος τα 30 με 45 εκατοστά, αφήστε την κορυφαία ταξιανθία να ανθίσει και κόψτε όλες τις άλλες που σχηματίστηκαν κάτω από αυτήν. Η κορυφαία ταξιανθία ή αλλιώς δέσμη ανθέων θα δώσει τους πρώτους καρπούς του φυτού.
2. Κόψτε όλα των φύλλα και τους βλαστούς κάτω από την πρώτη ταξιανθία, αφού αναπτυχθεί το κύριο στέλεχος.
3. Αποφασίστε αν θέλετε να αφήσετε έναν κύριο βλαστό ή περισσότερους. Οι μονοστέλεχες ντομάτες δεν απαιτούν πολύ χώρο και μπορούν να καλλιεργηθούν σε μικρότερες αποστάσεις. Ωστόσο, παράγουν λιγότερους καρπούς από τα φυτά που έχουν περισσότερα κύρια στελέχη. (Οι περισσότερες ποικιλίες τομάτας επιτρέπουν την ανάπτυξη δύο ή τριών και μερικές φορές τεσσάρων στελεχών).
4. Για ένα δεύτερο στέλεχος, επιτρέψτε στον βλαστό που βρίσκεται στη μασχάλη του σύνθετου φύλλου ακριβώς πάνω από την πρώτη ταξιανθία να αναπτυχθεί. Αυτό θα είναι το δεύτερο κύριο στέλεχος.
5. Για ένα τρίτο στέλεχος, επιτρέψτε στον βλαστό που βρίσκεται στη μασχάλη του σύνθετου φύλλου ακριβώς πάνω από το δεύτερο στέλεχος να αναπτυχθεί. Τα κύρια στελέχη της καλλιέργειας δεν θα πρέπει να απέχουν περισσότερο από έναν κόμβο μεταξύ τους. Αυτό θα διασφαλίσει ότι το φυτό αναπτύσσεται ισχυρά από τη βάση του.
6. Όταν αποφασίσετε να αφαιρέσετε τους πλευρικούς βλαστούς στις μασχάλες των φύλων μην το κάνετε όταν η ανάπτυξή τους είναι μικρή. Επιτρέψτε σε δύο σειρές φύλλων να αναπτυχθούν σε ένα τέτοιο λαίμαργο βλαστό και κόψτε τον βλαστό πάνω από τα δύο σύνθετα φύλλα που σχηματίστηκαν. Αυτά τα φύλλα θα προστατεύσουν τους καρπούς και το στέλεχος από τα ηλιοεγκαύματα.
7. Ελέγξτε το φυτό μία φορά την εβδομάδα για να κόβετε με τον παραπάνω τρόπο κάθε ανεπιθύμητη τέτοια βλάστηση.
8. Όταν το φυτό φτάσει στο επιθυμητό ύψος, συνήθως όχι ψηλότερα από το υποστήριγμα του, 1,5 με 2 μέτρα από το έδαφος, αφαιρέστε κάθε νέο αυξανόμενο βλαστό και τον κορυφαίο. Γρήγορα, το φυτό θα εγκαταλείψει την προσπάθεια να αυξηθεί σε ύψος και θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη των βλαστών που επιθυμείτε στο ενδιάμεσο τμήμα και των καρπών. Συνεχίστε να αφαιρείτε οποιοδήποτε νέο βλαστό που δεν θέλετε. Έτσι έχετε τον έλεγχο της οριζόντιας ανάπτυξης τους φυτού και του δίνεται ένα πιο συμπαγές σχήμα ώστε να υπάρξουν περισσότερα άνθη και καλύτερης ποιότητας καρποί σε ολόκληρο το ύψος του.
9. Όποτε έχετε αμφιβολίες, για το αν θα πρέπει να κλαδέψετε κάποιο βλαστό, μην τον αφαιρείτε. Με τον καιρό, όταν θα αποκτήσετε περισσότερη εμπειρία το κλάδεμα θα σας φανεί πιο εύκολο και θα το κάνετε πιο διαισθητικά.

Προσέξτε, για να είμαι ξεκάθαρος, οι πλάγιοι βλαστοί δεν έχουν καμία σχέση με τον κορυφαίο οφθαλμό που αναπτύσσει το κύριο στέλεχος του φυτού. Οι πλάγιοι βλαστοί αναπτύσσονται στη μασχάλη των φύλλων και σχηματίζουν διακλαδώσεις με τον κύριο βλαστό. Αυτές τις διακλαδώσεις πρέπει να αφαιρέσετε από τον κύριο βλαστό στα πρώτα 7 βήματα του παραπάνω οδηγού.

Του Θανάση Αργυρόπουλου (Γεωπόνος ΑΠΘ)

Πηγή: share24.gr

Καλλιέργεια ντομάτας

ΦΥΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΝΤΟΜΑΤΑΣ ΑΠΟ ΣΠΟΡΟΥΣ

Σπείρε τε τους σπόρους 6 εβδομάδες πριν από την τελευταία ημερομηνία παγετού στην περιοχή σας. Φυτέψτε το σπόρο 1-1.5 cm βαθιά σε κομπόστα για σπόρους και διατηρήστε τη θερμοκρασία μεταξύ 24-29 C για την καλύτερη βλαστικότητα.

Καλλιέργεια ντομάτας

Οι ντοματιές χρειάζονται 12-14 ώρες φως την ημέρα για μην γίνουν ψιλόλιχνες. Όταν βγουν στα φυτά τέσσερα φύλλα, μεταμοσχεύστε τα σε μεγαλύτερες γλάστρες για να προωθήσετε της ανάπτυξης της ρίζας.

Μετά τη μεταμόσχευση, κρατήστε τα φυτά σε χαμηλότερη θερμοκρασία τη νύχτα, μεταξύ 10-13 C βαθμών Κελσίου για την γρηγορότερη προώθηση της ανθοφορίας σε ορισμένες ποικιλίες. Οι ημερήσιες θερμοκρασίες θα πρέπει να ανέβουν στους 24-29 C βαθμούς Κελσίου για την προώθηση ταχείας ανάπτυξης.
Εκθέστε τα φυτά στις εξωτερικές συνθήκες δηλαδή στο φως και στον αέρα περίπου 10 ημέρες, για να σκληρύνει και να χοντρύνει το στέλεχος τους.
Το πότισμα θα πρέπει να γίνεται με μέτρο, ούτε πολύ ούτε λίγο, για να μην καθυστερήσει η ανάπτυξη των φυτών. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε υγρό οργανικό λίπασμα αν τα φύλλα κιτρινίζουν. Κρατήστε τα επίπεδα του φωσφόρου υψηλό. Πάρα πολύ άζωτο θα καθυστερήσει την καρποφορία.


Μεταμόσχευση ντομάτας


Για τη μεταμόσχευση στον κήπο σας, η μέση θερμοκρασία του εδάφους θα πρέπει να είναι περίπου από 15-18 C διαφορετικά τα φυτά θα γίνουν κίτρινα ή κοντά και θα έχουν αργή καρποφορία. Οι ντομάτες πρέπει να μεταμοσχευθούν στις τελικές θέσεις τους στο έδαφος, όταν είναι περίπου 15 εκατοστά.
Οι ντομάτες έχουν δύο χωριστές περιοχές ριζών. Η πάνω περιοχή είναι ειδικευμένη για να απορροφάει τις θρεπτικές ουσίες από το νερό. Τα χαμηλότερα μέρη των ριζών απορροφούν το νερό αλλά είναι λιγότερο ικανά να απορροφήσουν τις θρεπτικές ουσίες. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις εξειδικευμένες ρίζες, για να καλλιεργήσετε πιο υγιέστερες και παραγωγικές ντομάτες μεταφυτεύοντας τις βαθειά, αφήνοντας μόνο τα πάνω φύλλα να προεξέχουν και σκεπάζοντας τον κορμό τους με χώμα. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη και άλλων ριζών από τον κορμό τους. Έτσι θα απορροφούν περισσότερες θρεπτικές ουσίες από ότι κανονικά.

Προτεινόμενη απόσταση φύτευσης ντομάτας

Η απόσταση φύτευσης στις σειρές μεταξύ των φυτών θα πρέπει να είναι από 60 έως 90 cm.Μπορείτε να φυτέψετε την ντομάτα μέχρι απόσταση 45 cm και κυρίως στα παρτέρια, να ξέρετε όμως ότι οι ντοματιές απωθούνται μεταξύ τους, για αυτό είναι καλό να τηρούνται οι αποστάσεις. Η απόσταση μεταξύ των σειρών πρέπει να είναι 90-120 cm.

Συγκαλλιέργεια ντομάτας


Η ντομάτα καλλιεργείται μαζί με σκόρδο, κατιφέ, κρεμμύδι, μαϊντανό, σχοινόπρασο, καπουτσίνο, καρότο, τσουκνίδα, βασιλικό, μέντα, μελλισόχορτο. Η καλλιέργεια σκόρδου ανάμεσα στις ντομάτες τις προστατεύει από τον τετράνυχο, ο κατιφές από έντομα και νηματώδεις του εδάφους, ενώ η τσουκνίδα η μέντα και το μελλισόχορτο καλυτερεύει την ποιότητά της. Ο βασιλικός απωθεί τις μύγες, τα κουνούπια και τα σκουλήκια των καρπών, τις βοηθάει στις ασθένειες και συμβάλει στην ανάπτυξή τους. Οι ντομάτες δεν έχουν πρόβλημα να καλλιεργούνται στο ίδιο μέρος κάθε χρόνο.
Δεν καλλιεργείται με πατάτες, μάραθο, καλαμπόκι, αγγούρι, λάχανο, μπρόκολο, κουνουπίδι, γογγύλι, άνιθο. Μην τις φυτεύεται κάτω από καρυδιές για την αποφυγή της μάρανσης του καρυδιού.

Ασθένειες ντομάτας

Φυτέψτε ντομάτες ανθεκτικών ποικιλιών για διαρκή συγκομιδή. Οι ασθένειες της μάρανσης των φύλλων, όπως η πρόωρη μάρανση και η αλτενάρια αρχίζουν να εμφανίζονται περίπου στις αρχές Ιουλίου, που τα φυτά είναι πιο ευαίσθητα μόλις αρχίζει η παραγωγή καρπών. Για να μειωθούν τα προβλήματα των ασθενειών, φυτέψτε ανθεκτικές ποικιλίες και αλλάξτε την καλλιέργεια τομάτας σε διάφορα μέρη του κήπου κάθε χρόνο, με τη χρήση μιας τριετούς εναλλαγής.
Η μάρανση από φουζαρίωση, μια ασθένεια που προκαλείται από ένα μύκητα του εδάφους, εμφανίζεται από τα μέσα έως τα τέλη της καλλιέργειας στις νότιες περιοχές.Όταν υπάρχουν προβλήματα μάρανσης από τη φουζαρίωση συνιστάτε εξαετές πρόγραμμα εναλλαγής ή χρήση ανθεκτικών ποικιλιών. Μην φυτεύετε μελιτζάνες, πιπεριές, πατάτες, σε μολυσμένο έδαφος κατά τη διάρκεια της περιόδου εναλλαγής. Η πρόωρη μάρανση και η ανθράκωση είναι κοινές ασθένειες, και ευνοούνται από τη ζέστη και την υγρασία. Η καθυστερημένη μάρανση είναι πιο κοινή στις χερσαίες περιοχές και πιο ψηλές περιοχές, ειδικά κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του φθινοπώρου.

Λίπανση ντομάτας


Η μάρανση και η πτώση των λουλουδιών αντιμετωπίζονται εξασφαλίζοντας επαρκές επίπεδο προστασίας του εδάφους σε ασβέστιο, και σταθερή υγρασία. Ο φώσφορος είναι απαραίτητος στα πρώτα στάδια της καλλιέργειας και ιδιαίτερα στην εποχή του σχηματισμού των άνθεων.
Το κάλιο είναι απαραίτητο στο δέσιμο και στην αύξηση του μεγέθους των καρπών.Η πτώση, η κακή ποιότητα των καρπών και η χαμηλή παραγωγή, είναι αποτέλεσμα της ανεπάρκειας καλίου. Το κάλιο παίζει ακόμα σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των ασθενειών όπως η φουζαρίωση, η βερτιτσιλίωση, η αλτερνάρια, η σήψη του στελέχους και το κλαδοσπόριο κ.α. Η ντομάτες που φυτεύονται σε υγιές έδαφος δεν θα έχουν σοβαρά προβλήματα από ασθένειες.
Το μαγνήσιο είναι ακόμα απαραίτητο στην καλλιέργεια της ντομάτας. Η έλλειψη του μαγνησίου έχει σαν αποτέλεσμα την μειωμένη απόδοση της παραγωγής και την υποβάθμιση της ποιότητας του καρπού.
Το είδος λιπάσματος που χρησιμοποιείται έχει επίπτωση στη γεύση της τομάτας. Πολύ νόστιμες ντομάτες είναι μερικές φορές το αποτέλεσμα υπό ορισμένες συνθήκες καλλιέργειας. Αποφύγετε να συντηρείτε τομάτες στο ψυγείο διότι θα καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος της γεύσης της. Οι ντομάτες είναι καλύτερα να αποθηκεύονται σε θερμοκρασίες δωματίου πάνω από τους 10 C.


Συμβουλές

Ο καύσωνας πρέπει να βρίσκει τα φυτά μας ποτισμένα. Φροντίζουμε να ποτίζουμε απογευματινές ή βραδινές ώρες, διαφορετικά καίγονται οι ανθοταξίες. Εφαρμόζουμε εδαφοκάλυψη για την διατήρηση της υγρασίας του εδάφους.
Οι ψεκασμοί πρέπει να γίνονται τις απογευματινές ή τις πρώτες πρωινές ώρες της ημέρας και ποτέ κατά την διάρκεια πλήρης ηλιοφάνειας...
Οι λιπάνσεις κατά την διάρκεια του καύσωνα δεν επιτρέπονται διότι τα φυτά δεν μπορούν να απορροφήσουν θρεπτικά στοιχεία όταν η θερμοκρασία είναι μεγαλύτερη από 35 C. Με την προσθήκη λιπασμάτων κατά την περίοδο του καύσωνα υπάρχει πιθανότητα να κάψουμε το ριζικό σύστημα των φυτών και να δημιουργήσουμε πύλες εισόδου παθογόνων από το ριζικό σύστημα.
Οι ντομάτες ανοίγουν και σκάνε όταν γίνετε ακανόνιστο πότισμα με αποτέλεσμα να χαλάνε γρηγορότερα. Προσοχή στα ποτίσματα λοιπόν...

Μέθοδοι καλλιέργειας της ντομάτας

Συμβουλές για την φύτευση, το σωστό βάθος μεταφύτευσης και τρόπους για την υποστύλωση της ντομάτας

Βέβαια αυτό το κλάδεμα δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην Ελλάδα με τον δυνατό και διαρκή ήλιο παρά μόνο σε περιοχές που οι ντομάτες βρίσκονται υπό σκιά…

ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΝΤΟΜΑΤΑΣ

Υπάρχουν περίπου 1200 ποικιλίες ντομάτας. Ας δούμε μερικές βασικές και διαδεδομένες:

1. Ace 55(καλλιεργείτε από παλιά στην Ελλάδα)
   
   80 ημερών. Η Ace είναι μεσαίου μεγέθους κόκκινες τομάτες με λεπτή φλοίδα και γλυκιά γεύση. Έχουν πολύ καλή αντίσταση στις ασθένειες και είναι ανθεκτικές στο σκάσιμο και στα χτυπήματα. Αντέχει στις άνυνδρες, άγονες και ξηρές περιοχές και είναι ευρέως διαδεδομένη στην περιοχή της νότιας Μεσογείου και στην χώρα μας. Είναι πολύ καλή για αυτούς που δεν τους αρέσει η όξινη γεύση της τομάτας. Αυτό όμως καθιστά την Ace 55 μια κακή επιλογή για κονσερβοποίηση. Αν θέλετε να κάνετε πάστα από αυτή την ποικιλία θα πρέπει να την μαγειρέψετε ή να προσθέσετε λεμόνι, κάτι που οφείλεται στη χαμηλή περιεκτικότητα σε οξέα. Χρησιμοποιείτε κυρίως σε σαλάτες αλλά και σε γεμιστά.
2. Brandywine
   74 ημερών. Χρονολογείται από το 1800, αυτή η ροζ ντομάτα θεωρείται από πολλούς ως η καλύτερη από όλους σε γεύση. Μεγάλες με λεπτή φλούδα που φτάνουν μέχρι τα 450 γραμμάρια. Τα φύλλα της μοιάζουν με της πατάτας. Δεν είναι ανθεκτική σε ασθένειες αλλά είναι ένα από τις καλύτερες γευστικές ντομάτες.Χρησιμοποιείτε σε σαλάτες και σάντουιτς.
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
3. Cherokee Purple - Η παλιά μαύρη ντομάτα;
   85 ημερών.Αυθεντική ποικιλία πριν το 1890 από το Tennessee, Τσερόκι ινδιάνικης καταγωγής.Έχει εξαιρετική γεύση και άρωμα, για μένα την καλύτερη από όλες. Έχει συμπαγή πυκνή σάρκα, ζουμερή υφή, με μικρούς σπόρους ακανόνιστα διάσπαρτους. Κάνει για σαλάτες αλλά και γεμιστά. Είναι ανθεκτική σε ασθένειες, έχει καλή αντίσταση στην σεπτόρια των φύλλων και αντέχει στα νότια ζεστά μέρη. Κάνει μεγάλους καρπούς (250-400 γραμμάρια) και εξωτερικά είναι ομαλή με ελαφρές ραβδώσεις. Ωριμάζει σε σκοτεινά σκιερά μέρη και γίνετε από ροζ μωβ. Μερικές φορές ονομάζεται και μαύρη ντομάτα. Το χρώμα το μεταφέρει μέσω της σάρκας της, κυρίως στο τέλος του στελέχους.Τα σπόρια της περιβάλλονται από πράσινη γέλη.
   
   
   
   
   
   
   
   
4. Gregory’s Altai
   67 ημερών. Μια ποικιλία ντομάτας από τη Σιβηρία από τα βουνά Αλτάι. Είναι πρώιμη ποικιλία και δίνει μεγάλες ροζ ντομάτες. Η γεύση της είναι γλυκιά και όξινη και παράγει ντομάτες όλη την εποχή. Κάνει για σαλάτες αλλά και γεμιστά.
   
   
   
   
5. Mortgage Lifter
   83 ημερών. Πρόκειται για μια βελτιωμένη έκδοση του 'Radiator Charlie's, στην οποία έχει προστεθεί αντίσταση στις ασθένειες, οι καρποί έχουν γίνει πιο ομοιόμορφοι και στην ωρίμανση γίνονται κόκκινες και όχι ροζ-κόκκινες. Τα φρούτα είναι μεγάλα, (250-400 γραμμάρια) και είναι πολύ παραγωγικές. Αποτελεί μία από τις πιο παραγωγικές και αξιόπιστες ντομάτες και είναι παραγωγική μέχρι τον παγετό. Πρόκειται για μια εξαιρετική ποικιλία για το σπίτι ή για πώληση.
   
   
   
6. Oxheart-Βοιδοκαρδιά ή καρδιά βουβαλιού (καλλιεργείτε από παλιά στην Ελλάδα)
   88 ημερών. Το σχήμα της καρδιάς του βουβαλιού είναι το αποτέλεσμα ενός μόνο γονιδίου μετάλλαξης, που έγινε περίπου το 1925. Παράγουν πολύ μεγάλες, ροζ, σε σχήμα καρδιάς του βουβαλιού ντομάτες, βάρους από 400 έως 900 γραμμάρια. Η γεύση της είναι σταθερή και σαρκώδης, με λίγους σπόρους και ήπια γεύση.
   
   
   
   
7. Roma VF-Ιταλικό ντοματάκι για πάστα;(καλλιεργείτε από παλιά στην Ελλάδα)
   75 ημερών. Μία πολύ δημοφιλής ντομάτα σε σχήμα αχλαδιού. Έχει διαδοθεί και προσαρμοστεί παντού. Τα φρούτα ωριμάζουν ομοιόμορφα. Έχει καλή αντοχή στις ασθένειες, τη ζέστη και στα σκουλήκια των καρπών. Είναι από τις πιο αξιόπιστες ντομάτες για πάστα και κονσερβοποίηση.
   
   
8. Stupice
   62 ημερών. Τσεχοσλοβακικής καταγωγής. Η Stupice είναι πρώιμη ποικιλία, παραγωγική, ανεκτική σε ασθένειες με πολλή καλή γεύση. Είναι παραγωγική μέχρι τον παγετό. Οι ντομάτες έχουν βαθιά γεύση με θαυμάσια ισορροπία της γλυκύτητας και δριμύτητας. Οι καρποί είναι μικροί περίπου 50 γραμμάρια και παράγονται σε ομάδες των 6 έως 8 που συγκεντρώνονται κοντά στη βάση του φυτού. Οι καρποί γίνονται κόκκινοι όταν ωριμάζουν πλήρως. Είναι πολύ καλή ποικιλία για σαλάτες.
   
   
9. White Wonder
   84 ημερών. Πιθανός προέρχονται από την ποικιλία Λευκό μήλο προ-1860. "Το λευκό θαύμα" έχει μια ένα κρεμ λευκό χρώμα και μια γλυκιά γεύση. Οι καρποί είναι μεσαίου μεγέθους. Χρησιμοποιείτε κυρίως σε σάλτσες και για διακόσμηση πιάτων.
   
10. Σαλμονίκο(καλλιεργείτε από παλιά στην Ελλάδα)
    Η ντομάτα η σαλμανικιώτικη, (από το Σαλμονίκο που βρίσκεται ανάμεσα στη Πάτρα και το Αίγιο) είναι μια ντομάτα που ακόμη υπάρχει σε πάγκους της λαϊκής του Αιγίου.Μια ντομάτα από τις παλιές. Ζάχαρη. Την ξεχωρίζεις από το χρώμα της που είναι ροζ ή μελιτζανί και το σχήμα της που είναι σαν μελιτζάνα.
    
    
    
    

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΠΟΡΩΝ

ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ:
Οι διαφορετικές ποικιλίες πρέπει να χωριστούν 100 μέτρα η μία από την άλλη καλλιέργεια που ανθίζει συγχρόνως για να εξασφαλίσουμε απόλυτη αγνότητα. Για στο σπίτι μας μια απόσταση 50 μέτρων θεωρείτε ικανοποιητική.
ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ:
Επιτρέψτε στις ντομάτες να ωριμάσουν εντελώς πριν τη συλλογή τους για την παραγωγή σπόρου. Τα ανώριμα φρούτα (πράσινα), που σώζονται από τον πρώτο κρύο, θα ωριμάσουν αργά εάν κρατιούνται σε μια δροσερή, ξηρά θέση.
Κόψτε την ντομάτα στη μέση και συμπιέστε έξω από τις κοιλότητες την ουσία που περιέχει τους σπόρους που είναι σαν ζελατίνα. Εάν γίνει προσεκτικά, η ίδια η ντομάτα μπορεί μετά να φαγωθεί. Τοποθετήστε τη ζελατίνα και τους σπόρους σε ένα βάζο ή ένα ποτήρι και τοποθετήστε σε μια θερμή θέση, 16-24° κελσίου για περίπου 3-4 ημέρες. Ανακατώστε μια φορά την ημέρα.

Ένα στρώμα μύκητα σαν μούχλα θα αρχίσει να εμφανίζεται στην κορυφή του μίγματος μετά από τις μερικές ημέρες. Αυτός ο μύκητας όχι μόνο τρώει το ζελατινούχο πολτό που περιβάλλει κάθε σπόρο και αποτρέπει τη βλάστηση. Παράγει επίσης αντιβιοτικά που βοηθούν στον έλεγχο των ασθενειών στους σπόρους.

Μετά από 3-4 ημέρες γεμίστε το δοχείο με τους σπόρος με ζεστό νερό και ανακατέψετε. Αφήστε το περιεχόμενο να ηρεμίσει και χύστε έξω το νερό μαζί με τα κομμάτια του πολτού ντοματών και των ανώριμων σπόρων που επιπλέουν στην κορυφή. Οι βιώσιμοι σπόροι είναι βαρύτεροι και μένουν στο κατώτατο σημείο του βάζου. Αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση για μια δυο εβδομάδες έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.
Πηγές:

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_tomato_cultivars
http://www.thisgardenisillegal.com/category/tomato-tastings
http://www.southernexposure.com/
Πληροφορίες και φωτογραφίες για τις ασθένειες της ντομάτας
http://www.plantprotection.hu
http://en.wikipedia.org/wiki
http://pnwhandbooks.orgΠηγή:  Φτιάχνω μόνος μου