Το δέντρο που βγάζει πάνω από 40 διαφορετικά φρούτα

Επιστροφή στη βιολογική γεωργία

John Reganold -Jonathan Wachter

Συντάκτης: 

Μπάμπης Μιχάλης

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών


Eνώ οι Ελληνες αγρότες κόβουν τη χώρα στα δύο προκειμένου να προστατεύσουν το εισόδημά τους από φόρους και εισφορές, μια νέα μελέτη που έρχεται από τις ΗΠΑ υπόσχεται μεγαλύτερη κερδοφορία και εισόδημα γι’ αυτούς αρκεί να δουν το αντικείμενο της ενασχόλησης από μια άλλη πλευρά.

Ενα από τα βασικά επιχειρήματα των οπαδών της συμβατικής γεωργίας εδώ και χρόνια είναι ότι προσφέρει καλύτερες αποδόσεις σε σχέση με την οργανική καλλιέργεια της γης, υψηλότερα κέρδη στους αγρότες και αποτελεί τον μοναδικό τρόπο για μπορέσουν να τραφούν τα 9 δισεκατομμύρια άνθρωποι που θα κατοικούν τη Γη ώς το 2050.

Ο μύθος αυτός καλλιεργήθηκε επί δεκαετίες από τις μεγάλες εταιρείες τροφίμων, τους αγροχημικούς και βιοτεχνολογικούς επιχειρηματικούς κολοσσούς ωθώντας όλο και περισσότερους καλλιεργητές στη χρήση φυτοφαρμάκων, χημικών λιπασμάτων και «πειραγμένων» σπόρων. Απώτερος στόχος ήταν βέβαια ο έλεγχος της παγκόσμιας αλυσίδας παραγωγής τροφίμων και η μεγιστοποίηση της κερδοφορίας των επιχειρηματικών κολοσσών.

Τον μύθο αυτόν γκρεμίζει έρευνα («Βιολογική γεωργία στον 21ο αιώνα») που δημοσιοποίησαν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό «Nature Plants» ο John Reganold -καθηγητής της επιστήμης του εδάφους και της αγροοικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσινγκτον- και ο επιστημονικός συνεργάτης του και υποψήφιος διδάκτορας Jonathan Wachter.

Οι δύο ερευνητές διαπίστωσαν ότι η σίτιση του αυξανόμενου πληθυσμού της Γης με βιώσιμο τρόπο είναι δυνατή.

Εξετάζοντας εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν τα τελευταία 40 χρόνια, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η βιολογική γεωργία μπορεί να αποφέρει ικανοποιητικές αποδόσεις, να είναι κερδοφόρα για τους αγρότες, να προστατεύσει και να βελτιώσει το περιβάλλον, ενώ είναι ασφαλέστερη για την υγεία των εργατών της γης. Η μελέτη τους συνέκρινε την οργανική και συμβατική καλλιέργεια της γης εξετάζοντας 4 παράγοντες βιωσιμότητας: την παραγωγικότητα, την οικονομική διάσταση, το περιβάλλον, την ευημερία της κοινότητας.

Διαπίστωσε ότι ανάλογα με την καλλιέργεια, οι αποδόσεις των οργανικά καλλιεργούμενων εκτάσεων ήταν όντως 8-25% μικρότερες απ’ ό,τι αυτές των συμβατικών καλλιεργειών.

Ωστόσο, με την αποτελεσματική χρήση μεθόδων οργανικής πολυκαλλιέργειας η διαφορά αυτή υποχωρούσε σε 9%, ενώ με την αύξηση της αμειψισποράς σε μόλις 8%.

Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, οι αποδόσεις της βιολογικής γεωργίας υπερτερούσαν από τις αντίστοιχες της συμβατικής: Σε συνθήκες παρατεταμένης ξηρασίας -οι οποίες αναμένεται να είναι όλο και πιο συχνές στο μέλλον λόγω της αλλαγής του κλίματος- οι οργανικές καλλιέργειες παράγουν υψηλότερες αποδόσεις, επειδή τα εδάφη τους διακρατούν υψηλότερες ποσότητες νερού.

Αλλά ακόμη και σε περιπτώσεις που οι αποδόσεις είναι χαμηλότερες, η βιολογική γεωργία είναι σαφώς πιο επικερδής για τους αγρότες επειδή οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερο για τα ποιοτικότερα προϊόντα της.

Τα βιολογικά προϊόντα πωλούνται σήμερα παγκοσμίως κατά μέσο όρο 32% υψηλότερα απ’ ό,τι τα συμβατικά.

Βιώσιμη σίτιση

Ωστόσο οι δύο επιστήμονες τονίζουν ότι η μετάβαση της ανθρωπότητας προς οργανικές καλλιέργειες δεν θα πρέπει να βασιστεί αποκλειστικά και μόνο στις αποδόσεις.

«Θα πρέπει επίσης να μειώσουμε τα απόβλητα τροφίμων, να βελτιώσουμε την πρόσβαση στη διανομή των τροφίμων, να σταθεροποιήσουμε τον παγκόσμιο πληθυσμό, να εξαλείψουμε τη μετατροπή των καλλιεργειών σε βιοκαύσιμα και να υιοθετήσουμε μια περισσότερο φυτικής προέλευσης διατροφή», τονίζουν.

Υπογραμμίζουν ότι τα μειονεκτήματα της άλλης πλευράς είναι οδυνηρά για ανθρωπότητα και πλανήτη: φυτοφάρμακα, ρύπανση νερού με νιτρικά και φωσφορικά άλατα, εκπομπές ρύπων του θερμοκηπίου, μείωση βιοποικιλότητας, ασθένειες, τρόφιμα χαμηλότερης διατροφικής αξίας. Οπως λένε, αυτό υποστηρίζουν 12 στις 15 μελέτες που εξέτασαν.

Αλλά και με βάση τον κοινωνικό αντίκτυπο των δύο μεθόδων καλλιέργειας η βιολογική υπερτερεί. Δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας, είναι λιγότερο επιβλαβής για την υγεία των εργαζομένων, βελτιώνει τη διατροφή τους, προωθεί την αλληλεπίδραση παραγωγών-καταναλωτών. προσφέρει καλύτερες συνθήκες για τα ζώα.

Περιβαλλοντικά το έδαφος των βιολογικών αγροκτημάτων αποθηκεύει περισσότερο άνθρακα, έχει καλύτερη ποιότητα, εμφανίζει μικρότερη διάβρωση. Η βιολογική γεωργία μολύνει λιγότερο το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα, ενώ είναι ενεργειακά πιο αποδοτική καθώς δεν βασίζεται σε συνθετικά λιπάσματα ή φυτοφάρμακα.

Σχετίζεται ακόμη με μεγαλύτερη βιοποικιλότητα φυτών, ζώων, εντόμων και μικροοργανισμών και τη γενετική ποικιλότητα.

Αλλά και η σίτιση της ανθρωπότητας δεν είναι μόνο ζήτημα αποδόσεων. Απαιτείται η εξέταση των αποβλήτων τροφίμων και η μέθοδος διανομής των τροφίμων.

«Αν δούμε την κατά κεφαλήν παραγωγή θερμίδων σήμερα παράγουμε υπεραρκετή τροφή για 7 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Στέλνουμε όμως στα σκουπίδια το 30-40% αυτών. Το ζήτημα δεν είναι να παράξουμε αρκετά αλλά να καταστήσουμε τη γεωργία φιλική προς το περιβάλλον και να εξασφαλίσουμε ότι τα τρόφιμα φτάνουν σε όσους τα έχουν ανάγκη», τονίζει ο Reganold.

Reganold και Wachter υποδεικνύουν, τέλος, ότι ο κόσμος δεν μπορεί να τραφεί από ένα μόνο είδος καλλιέργειας.

Αντίθετα, αυτό που χρειάζεται είναι μια ισορροπία των συστημάτων, «ένα μείγμα οργανικών και άλλων καινοτόμων συστημάτων καλλιέργειας, συμπεριλαμβανομένων των γεωργοδασοκομικών, της ολοκληρωμένης γεωργίας, των μικτών καλλιεργειών και συστημάτων κτηνοτροφίας».

Δεν θα γίνει η εκτροπή του Αχελώου

Οι μελέτες για τη λειτουργία του φράγματος της Μεσοχώρας
θα προχωρήσουν άμεσα.

Οριστικό τέλος στα «νεκρά» από πενταετίας σχέδια εκτροπής του Αχελώου βάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος. Οπως εξηγεί ο υπουργός Πάνος Σκουρλέτης, το φράγμα της Μεσοχώρας θα λειτουργήσει ως υδροηλεκτρικό έργο, αποσυνδεδεμένο από τα έργα της εκτροπής. Μάλιστα έχει δοθεί εντολή στη ΔΕΗ να προχωρήσει άμεσα τις μελέτες για τη λειτουργία του φράγματος και την «επέκταση» του κατακλυζόμενου χωριού Μεσοχώρα. Επιπλέον, κατά την αναθεώρηση των διαχειριστικών σχεδίων των υδάτων της χώρας θα απαλειφθεί οποιαδήποτε αναφορά στην εκτροπή.

Η απόφαση ανακοινώθηκε σε φορείς της Θεσσαλίας προχθές, κατά τη διάρκεια επιστημονικής συνάντησης. «Η εκτροπή είναι λανθασμένη από κάθε άποψη, περιβαλλοντική και οικονομική. Επιπλέον έχει επανειλημμένως ακυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Ομως ήταν η αιτία που δεν έγινε κανένα σοβαρό υδατικό έργο στη Θεσσαλία τα τελευταία χρόνια, όπως φράγματα, εγγειοβελτιωτικά έργα, έργα αξιοποίησης του νερού της Κάρλας», λέει στην «Κ» ο κ. Σκουρλέτης. «Μάλιστα τα προηγούμενα χρόνια, για να κρατήσει “ζωντανό” το έργο η πολιτεία προχώρησε σε διάφορες... δημιουργικές πατέντες, όπως την ενοποίηση των σχεδίων διαφορετικών υδατικών διαμερισμάτων, ώστε να μην είναι η εκτροπή αντίθετη στην ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία. Κατά την αναθεώρηση, όμως, των διαχειριστικών σχεδίων των υδατικών διαμερισμάτων της χώρας μέσα στο 2016 θα υπάρξει επιστημονικός και όχι πολιτικός διαχωρισμός των υδατικών διαμερισμάτων και θα απαλειφθεί η εκτροπή ως ενδεχόμενη λύση».

Δικλίδες ασφαλείας

Ο κ. Σκουρλέτης ανακοίνωσε ότι θα εγκρίνει την αποσύνδεση του φράγματος της Μεσοχώρας από τα έργα της εκτροπής, λύση που είχε προταθεί και από τους προκατόχους του Γιάννη Μανιάτη και Τίνα Μπιρμπίλη. «Θα υπάρξουν όλες οι αναγκαίες δικλίδες ασφαλείας, ώστε το φράγμα της Μεσοχώρας να λειτουργήσει το ταχύτερο ως υδροηλεκτρικό έργο χωρίς να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έργο εκτροπής. Η ΔΕΗ έχει έτοιμη πρόταση, την οποία κοστολογεί στα 20 εκατ. ευρώ. Ακόμα 90 εκατ. ευρώ θα διαθέσει η ΔΕΗ για την επέκταση προς τα πάνω του χωριού Μεσοχώρα, μέρος του οποίου θα κατακλυστεί από την πλήρωση του φράγματος με νερό. Ηδη δόθηκε εντολή στη ΔΕΗ να “τρέξει” τα δύο έργα».

Το ζητούμενο βέβαια είναι τι θα απογίνουν τα ημιτελή έργα του φράγματος της Συκιάς και της σήραγγας εκτροπής, τα οποία έχουν «παγώσει» από το ΣτΕ από το 2010. «Θα πρέπει να δούμε το θέμα της αποκατάστασης της περιοχής. Πώς μπορεί να γίνει, πού θα βρούμε πόρους. Είναι, ωστόσο, νωρίς να μιλήσουμε γι’ αυτό», λέει ο κ. Σκουρλέτης.

Η εγκατάλειψη των φαραωνικών σχεδίων της εκτροπής θα είναι το τελευταίο κεφάλαιο σε μια παράλογη υπόθεση, που κράτησε περισσότερο από 20 χρόνια και κόστισε 600 εκατ. ευρώ. Το έργο έχει ακυρωθεί 5 φορές από το ΣτΕ, καθώς η πολιτεία επέμενε να αναζητεί τρόπους να παρακάμψει τις αντιρρήσεις του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου.

Να σημειωθεί, πάντως, ότι τη στήριξή του στη λειτουργία του φράγματος της Μεσοχώρας ως υδροηλεκτρικού έργου εξέφρασε και ο προκάτοχος του κ. Σκουρλέτη, Γιάννης Μανιάτης, κατηγορώντας μάλιστα τον νυν υπουργό για ολιγωρία. Οπως υποστηρίζει ο κ. Μανιάτης, η νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου είχε υποβληθεί από τη ΔΕΗ από τα τέλη του 2014, αλλά δεν είχε εγκριθεί.

Γιώργος Λιάλιος

Πηγή: Καθημερινή

Έντυπη