Στα Τρίκαλα στα δυο στενά

Γράφει η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΛΑΒΑΝΟΥ

• 7

Η κεντρική πεζογέφυρα του Ληθαίου φωτισμένη και στο βάθος το ιστορικό ξενοδοχείο «Πανελλήνιο», που στεγάζεται σε νεοκλασικό των αρχών του 20ού αιώνα. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:Τρίκαλα

Η γενέτειρα του Βασίλη Τσιτσάνη, η πόλη του Ληθαίου ποταμού, με τους ποδηλατόδρομους, το σπουδαίο ιστορικό παρελθόν και ένα ενδιαφέρον ψηφιακό παρόν, ενδείκνυται για μια αναζωογονητική ανοιξιάτικη εκδρομή.

«Κλιάφα». Παντού. Σε όποιο περίπτερο της πόλης κι αν πέσει το μάτι μου, το πλαϊνό μέρος των ψυγείων έχει αυτή την επωνυμία. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο, δεν τυχαίνει ούτε μία φορά να παρατηρήσω κάποια άλλη φίρμα στα ψυγεία των περιπτέρων. «Κλιάφα», «Κλιάφα» και πάλι «Κλιάφα». Ωρες ώρες το μυαλό έχει λόγο που κολλάει σε κάτι, κι ας μην καταλαβαίνουμε αμέσως το γιατί. Η επιχείρηση «Κλιάφα» είναι... θεσμός στην πόλη των Τρικάλων, όπως εξηγεί πολύ παραστατικά η Μαρούλα, αφού πρώτα μου συστήνεται. «Εγώ είμαι νύφη Κλιάφα», το γένος Μάτη. «Παντρεύτηκα τον Κώστα, γιο του ιδρυτή της επιχείρησης, Θεόδωρου Κλιάφα».

Βλάχος, μέλος κτηνοτροφικής οικογένειας και απόφοιτος της Εμπορικής Σχολής Βόλου, ο Θεόδωρος αντιλήφθηκε την ανάγκη των τυροκόμων να ψύχουν τα τυριά τους και το 1926 ίδρυσε μια εταιρεία με ψυκτικούς θαλάμους που νοικιάζονταν σε τυροπαραγωγούς. Τότε η εταιρεία πουλούσε παγοκολόνες και παρασκεύαζε αναψυκτικά, δραστηριότητα που συνεχίζεται έως τις μέρες μας. Βυσσινάδες, γκαζόζες, πορτοκαλάδες, νέκταρ, τσάι παράγονται μέχρι σήμερα στο νέο εργοστάσιο, λίγο έξω από την πόλη.

Ο παλιός βιομηχανικός χώρος, στη συμβολή των οδών Ομήρου και Θεμιστοκλέους, όπου συναντιόμαστε με τη Μαρούλα, στεγάζει πλέον το Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού Κλιάφα, δηλαδή ένα μουσείο με διάφορων ειδών εκθέματα, όπως είναι τα βιβλιάρια εργατών και το παλιό μηχανοστάσιο. Η πιο πρωτότυπη απ’ όλες τις αίθουσες, πάντως, είναι εκείνη με τα πώματα: «7up», «Dr Pepper», «Tiga Col», πλήθος από καπάκια κάθε ύφους, με ευδιάκριτες ονομασίες ή με κρυπτογραφημένα brand names (ένα μονόγραμμα, το σχέδιο από ένα ποτήρι κρασί) γεμίζουν τους τοίχους.

Η επίσκεψη στο παλιό παγοποιείο Κλιάφα, που είναι συνώνυμη με βουτιά στο παρελθόν, επιστρέφουμε στη σύγχρονη πραγματικότητα των Τρικάλων, η οποία ομολογουμένως είναι αρκετά διαφορετική. Αμέτρητες οι καφετέριες στον κεντρικότερο δρόμο της πόλης, την οδό Ασκληπιού (φέρει το όνομα του θεού της Ιατρικής, που καταγόταν από την αρχαία Τρίκκη, πάνω στην οποία είναι χτισμένη η σύγχρονη πόλη). Απειρα είναι και τα ποδήλατα που κυκλοφορούν στο κέντρο. Δεν νομίζω ότι έχω ξαναδεί πόλη με τόσα ποδήλατα, με αναβάτες κάθε ηλικίας, αγόρια, κορίτσια, παππούδες, νοικοκυρές με ψώνια στο καλάθι, καλοντυμένους, κακοντυμένους, με τακούνια ή με φόρμες.

Ποδηλατάδα στον «δρόμο με τις ομπρέλες», την κεντρική οδό Απόλλωνος. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

Λόγω επίπεδου εδάφους, τα Τρίκαλα ήταν ανέκαθεν ποδηλατούπολη: πλέον διαθέτουν και ποδηλατόδρομους. Στα info points του δήμου μπορεί ο καθένας να παραλάβει δωρεάν (αφήνοντας μια ταυτότητα) ένα ποδήλατο για τρεις ώρες και να κάνει μια βόλτα.

Τα Τρίκαλα έχουν την τύχη να διατρέχονται από ποτάμια, που τους προσδίδουν πολλή ομορφιά. Η κυριότερη υδάτινη αρτηρία τους είναι ο Ληθαίος ποταμός (ο γιος της Λήθης, που, όταν τον διάβαιναν οι νεκροί, ξεχνούσαν τον Επάνω Κόσμο), ο οποίος περνάει από το κέντρο της πόλης χωρίζοντάς τη στα δύο.

Βόλτα με καγιάκ στα νερά του Ληθαίου. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

Από τη μία μεριά βρίσκεται ο λόφος του Προφήτη Ηλία, το Κάστρο, τo Ρολόι, η χριστιανική συνοικία Βαρούσι με τα παραδοσιακά σπίτια με τα σαχνισιά, η πιάτσα των Μανάβικων με παραταγμένες τη μία μετά την άλλη τις ταβέρνες και η Κεντρική Πλατεία. Και από την άλλη μεριά είναι το Κουρσούμ Τζαμί του 16ου αιώνα (γνωστό και ως τέμενος του Οσμάν Σαχ, Οθωμανού διοικητή στο Σαντζάκι της Θεσσαλίας), οι παλιές φυλακές, το συγκρότημα του Μύλου Ματσόπουλου (βιομηχανικό μνημείο του 1884, εντός του οποίου κατασκευάστηκε το πρώτο μακαρονοποιείο της Ελλάδας και τα Χριστούγεννα μετατρέπεται στον διάσημο Μύλο των Ξωτικών) και βέβαια ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Τρικάλων (άνοιξε στα τέλη του 19ου αιώνα).

Κάνοντας μια βόλτα δίπλα στο κτίριο του σταθμού, βλέπουμε και ένα τμήμα παροπλισμένης αμαξοστοιχίας του τρένου που έκανε τη διαδρομή Παλαιοφάρσαλα-Καλαμπάκα και σήμερα στεγάζει τα γραφεία του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμων Τρικάλων. Ναι, μέσα στο τρενάκι έχουν τα γραφεία τους οι Τρικαλινοί φίλοι των σιδηροδρόμων – ξεκλειδώνουν μάλιστα το βαγόνι για χάρη μας και μας αφήνουν να μπούμε και να βιώσουμε την περίεργη αίσθηση που προκαλεί στον επιβάτη ένα σταθμευμένο στην πρασινάδα, ακίνητο τρένο, που δεν θα ξαναταξιδέψει ποτέ.

Βόλτες και Τσιτσάνης

Σημείο αναφοράς για κάθε ταξιδιώτη των Τρικάλων είναι τα Μανάβικα, «το όριο ανάμεσα στην αρχαία Τρίκκη και τη μεσαιωνική πόλη», μια γειτονιά που τον 19ο αιώνα αναπτύχθηκε ως εμπορική περιοχή, όπως μας λέει ο Θανάσης Μιχαλάκης, ιστορικός και εκπρόσωπος Τύπου του Δήμου Τρικκαίων. «Μανάβικα τα λέμε γιατί κυριαρχούσαν στους συγκεκριμένους δρόμους τα οπωροπωλεία», παρότι στη γειτονιά υπήρχαν διάφορων ειδών μαγαζιά.

Σταματάμε στην οδό Ερυθρού Σταυρού, μπροστά από μια ζωγραφιά που φιλοτεχνήθηκε στη Γαλλία κατά παραγγελία των Τρικαλινών και επικολλήθηκε στην πλαϊνή όψη ενός κτιρίου. Mοιάζει με κολάζ των Τρικάλων στο οποίο σμίγουν ετερόκλητα χαρακτηριστικά τους: ο πιτσιρίκος με τη φανέλα του ΑΟΤ, ο Τσιτσάνης, τα αρχοντικά, το σπίτι της αντιπαροχής με την τέντα, τα σαχνισιά του Βαρουσίου, οι μπουζουξήδες, το air condition στο μπαλκόνι. Είναι «κόλλημα» η τοιχογραφία... Ο δημιουργός της έχει καταφέρει να πακετάρει όλη τη σύγχρονη ιστορία της πόλης μέσα στα λίγα τετραγωνικά ενός τοίχου. 

Ο φίλαθλος του ΑΟΤ, ο Τσιτσάνης, τα παραδοσιακά σπίτια με τα σαχνισιά, το σπίτι της αντιπαροχής με την τέντα... Ολη η ιστορία των Τρικάλων στην τεράστια τοιχογραφία στα Μανάβικα.
(Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

Μετά τα Μανάβικα, σειρά έχει το Κουρσούμ Τζαμί, δίπλα στο οποίο βρίσκεται ένα κτίσμα με μεγάλη και μάλλον λυπητερή ιστορία. Πρόκειται για τις παλιές φυλακές Τρικάλων, ενταγμένες στον αστικό ιστό, με τους κρατουμένους να ζουν κεκλεισμένων των θυρών και να οσμίζονται πώς κυλούσε η ζωή των Τρικαλινών που έκαναν την περατζάδα τους λίγα μέτρα μακριά τους. Το κτίριο σταμάτησε να στεγάζει τις φυλακές το 2006 και αποφασίστηκε να μετατραπεί σε Κέντρο Ερευνας - Μουσείο Τσιτσάνη, ενώ στη διάρκεια των εργασιών αναμόρφωσης αποκαλύφθηκε δίδυμο (για γυναίκες και άντρες) οθωμανικό λουτρό στο ισόγειο, που χρονολογείται στην εποχή του Οσμάν Σαχ (16ος αιώνας).

Οσο για το Κέντρο Ερευνας - Μουσείο Τσιτσάνη, άνοιξε τις πύλες του στις αρχές του 2017 με μια προσωρινή έκθεση, εν αναμονή της μόνιμης που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, προσωπικά αντικείμενα του μεγάλου ρεμπέτη που γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Τρίκαλα. Στο μουσείο προβλέπεται επίσης να υπάρχουν αναφορές στο περιβάλλον της εποχής, «γιατί θέλουμε να πούμε στον κόσμο ότι αυτός ο άνθρωπος εμπνεύστηκε από ό,τι συνέβαινε γύρω του, δεν έγραψε αυτά που έγραψε τυχαία», όπως εξηγεί ο Στέλιος Καραγιώργος, υπεύθυνος του χώρου. Δίκιο έχει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που επιβεβαιώνει ότι ο Τσιτσάνης αφουγκραζόταν τον περίγυρό του είναι το περίφημο τραγούδι με τον γνωστό στίχο «Στα Τρίκαλα στα δυο στενά, σκοτώσανε τον Σακαφλιά». Τα «δυο στενά» βρίσκονταν μέσα στο συγκρότημα της συγκεκριμένης φυλακής, ενώ η ιστορία λέει ότι πρόκειται για το φονικό κάποιου κρατουμένου ονόματι Σακαφλιά ή κάποιου φυλακισμένου με συμπεριφορά μάγκα που του είχαν κολλήσει το παρατσούκλι «Σακαφλιάς».   

Κάπως έτσι κυλάει το τριήμερο ταξίδι μας στα Τρίκαλα. Με πολύ Τσιτσάνη, πολλές βόλτες και πληροφορίες για μια σημαντική πόλη της Θεσσαλίας που λειτουργεί ως πόλος έλξης για όσους θέλουν να τη χρησιμοποιήσουν ως βάση για να γνωρίσουν προορισμούς όπως είναι τα Μετέωρα, η Λίμνη Πλαστήρα, η Ελάτη και το Περτούλι. Εκτός από την κομβική γεωγραφική θέση τους, τα Τρίκαλα επιχειρούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό της εποχής ίσως περισσότερο από κάθε άλλη πόλη της ελληνικής επαρχίας.

Στους δημόσιους χώρους υπάρχει δωρεάν ίντερνετ (ώρες ώρες δεν ανταποκρίνεται, αλλά τελικά την κάνεις τη δουλειά σου), ενώ διάσημο είναι το Λεωφορείο Χωρίς Οδηγό, που λειτούργησε πιλοτικά από τον Αύγουστο του 2015 έως τον Φεβρουάριο του 2016 σε κανονικές συνθήκες κυκλοφορίας.

Αυτά για την ιστορία και την τεχνολογία. Προσωπικά, βέβαια, από τα Τρίκαλα θα θυμάμαι και κάποια άλλα πράγματα. Την κεντρική πεζογέφυρα που το απόγευμα φωτιζόταν με ένα απαλό μπλε φως. Το γλέντι που ξέσπασε, από το πουθενά, στη 1 μετά τα μεσάνυχτα στην «Κληματαριά» (ενδεικτικό του ότι η τρικαλινή νύχτα είναι απρόβλεπτη κι εκεί που νομίζεις ότι ο κόσμος πάει σπίτι του, η γιορτή αναζωπυρώνεται). Τον σκεϊτά που συναντήσαμε στη γέφυρα του Ασκληπιού να κάνει εξάσκηση στο πατίνι, δίνοντας με την παρουσία του φρεσκάδα στη βραδινή όψη της πόλης, μάλλον χωρίς καν να το καταλαβαίνει.

Πηγή: Καθημερινή, Ταξίδια 14/3/2017

Μετάβαση

Τα Τρίκαλα απέχουν από την Αθήνα 330 χλμ. Το ταξίδι με το αυτοκίνητο διαρκεί περίπου τέσσερις ώρες, με κόστος βενζίνης/διοδίων γύρω στα 45 ευρώ η απλή μετάβαση.

Διαμονή 

• Ananti City Resort (τηλ. 24310-63950, anantiresort.gr, από 130 ευρώ). Πεντάστερο κατάλυμα λίγο έξω από την πόλη των Τρικάλων, με θέα στον θεσσαλικό κάμπο.
• Gallery Art Hotel (τηλ. 24310-63990, www.galleryarthotel.gr, από 80 ευρώ). City boutique hotel με 25 δωμάτια, εστιατόριο και καφέ.
• Ξενοδοχείο Πανελλήνιο (τηλ. 24310-73545, www.hotelpanellinion.com, από 60 ευρώ). Ανακατασκευασμένο νεοκλασικό των αρχών του 20ού αιώνα, ενδείκνυται για τους λάτρεις της διακόσμησης με αντίκες.
• Ξενοδοχείο Παντελιδάκη (τηλ. 24310-27286, www.hotelpadelidaki.gr, από 60 ευρώ). Μεγάλο ξενοδοχείο με ευχάριστη ατμόσφαιρα, σε πολύ κεντρικό σημείο της πόλης.  

Για κρατήσεις που αφορούν τη διαμονή σας επισκεφθείτε τo: www.booking.com

Φαγητό 

• Ζύγι (τηλ. 24310-31300). Νοσταλγική αναβίωση παντοπωλείου της μεταπολεμικής Ελλάδας, που σερβίρει και μεζέ. Στο εσωτερικό θα βρείτε ποικιλία προϊόντων (ξινόχοντρο Κρήτης, πλιγούρι Τρικάλων, μέλι Ταϋγέτου κ.ά.), ενώ τα τραπεζάκια έξω είναι ιδανικά για τσιμπολόγημα κάτω από τον ήλιο.
• Λαδοφάναρο (τηλ. 24310-74610). Κλασικό μαγαζί στα Μανάβικα, σερβίρει λουκάνικο χωριάτικο, συκώτι μοσχαρίσιο, κότσι χοιρινό και σαγανάκι μετσοβόνε. Από οινοπνευματώδη η παράδοση επιβάλλει 50άρι τσίπουρο και αρετσίνωτο Καρδίτσας.
• Κατώγι (τηλ. 24310-20150). Γνωστή ταβέρνα των Μανάβικων, σερβίρει μπουρεκάκια, αρνίσια παϊδάκια, μανούρι, γαλοτύρι, σαλάτα μαρούλι-σύγλινο με λαδολέμονο.

Εκλεκτές γεύσεις στο Χάνι. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

• Το Χάνι (τηλ. 24310-28502). Στο Χάνι δοκιμάσαμε πολύ καλό φαγητό, ντολμαδάκια αυγολέμονο, χορτοκεφτέδες με φέτα, πρασοτηγανιά χοιρινό, τρικαλινό λουκάνικο, μαύρο χοίρο με μανιτάρια, ριζότο ντομάτας και για το φινάλε μοσχαροκεφαλή.

Ρεμπέτικο γλέντι στην Κληματαριά. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

• Κληματαριά (τηλ. 24311-01576). Μας το σύστησαν ως το «underground κουτούκι» των Τρικάλων. Αξίζει για τις αυτοσχέδιες ρεμπέτικες βραδιές, που ξεκινούν σε ανύποπτο χρόνο.
• Σε πολύ βολικό σημείο βρίσκεται το Σουβλακοπωλείο Σέσουλα (τηλ. 24310-71310), ενώ, αν περάσετε από τοΠέτρινο Γυράδικο (τηλ. 24310-75010), δοκιμάστε «τοστιά»: πίτα πάνω, πίτα κάτω και στη μέση γύρο.
• Σοφία... Φύλλων (τηλ. 24310-20377). Μεγάλη ποικιλία σε σφολιατοειδή και πίτες (χορτόπιτα, γαλατόπιτα, πατατοπιτάκια, ρυζοπιτάκια, κολοκυθοπιτάκια, μηλοπιτάκια, μπουγατσάκια κ.ά.).

Καφές - Ποτό- Γλυκό 

• Νάρκισσος (τηλ. 24310-78628). Ομορφο, παρεΐστικο καφέ με σιμιγδαλένιο χαλβά, τσίζκεϊκ και ραβανί.  
• Fortress (τηλ. 24317-77070). Ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα all-day μαγαζιά που σερβίρουν καφέ, σνακ και ποτά γιατί βρίσκεται σε μοναδικό σημείο της πόλης, στο Κάστρο των Τρικάλων.

 Χαλβάς τύπου Φαρσάλων στον Μπουλογιώργο. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

• Μπουλογιώργος (τηλ. 24310-70112). Βιοτεχνία του 1976, παρασκευάζει, μεταξύ άλλων, μπακλαβά, σάμαλι, σαραγλί σοκολάτα και χαλβά τύπου Φαρσάλων.
• Ρετούς (τηλ. 24310-63888). «Ο φωτογράφος των Τρικάλων Α. Μάνθος έπαιρνε νύχτα τα στενά γυρνώντας σπίτι του», τραγουδάει ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου για τον θρυλικό Αθανάσιο Μάνθο, ο οποίος, μεταξύ άλλων, είχε φωτογραφίσει τον επικηρυγμένο ληστή Θωμά Γκαντάρα (1923). Το παλιό φωτογραφείο του Μάνθου εδώ και δύο χρόνια έχει μετατραπεί στο «Ρετούς», ένα από τα ωραιότερα μαγαζιά της πόλης για καφέ ή ποτό, η διακόσμηση του οποίου περιλαμβάνει αντικείμενα από τον αυθεντικό εξοπλισμό του Μάνθου.

Κρύπτη: για ποτό και καλή μουσική. (Φωτογραφία: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΡΗΣ)

• Κρύπτη και Κρυπτάκι (τηλ. 6974-875987). Αδελφά μαγαζιά, το ένα δίπλα στο άλλο, αποτελούν κλασική επιλογή των Τρικαλινών που αγαπούν την καλή μουσική, τη ροκ και τα παρακλάδια της. Το Κρυπτάκι φημίζεται για τα κοκτέιλ του (όπως είναι το Blue Black με βότκα, blueberry, λάιμ, σιρόπι καραμέλας και χυμό από ακτινίδιο).

Ζέρμπερα

Gerbera jamesonii, της οικογένειας Compositae. Πολύ θεαματικό πολυετές φυτό , με άνθη σα μαργαρίτα σε ποικίλες αποχρώσεις. Είναι φυτό της Νότιας Αφρικής γι’ αυτό αγαπάει το ζεστό κλίμα. Μεγαλώνει και σε γλάστρα και φυτεμένη έξω σε μέρος που να δέχεται αρκετό απευθείας ήλιο και προστατευμένο από τους βοριάδες και τη παγωνιά.

Αν θέλετε να την φυτέψετε σε γλάστρα , βάλτε αρκετά χαλίκια στον πάτο για καλή αποστράγγιση, διαλέξτε χώμα αφράτο με πρόσμιξη τύρφης κι περλίτη για τον ίδιο λόγο. Τους καλοκαιρινούς μήνες το φυτό έχει ανάγκη από άφθονο και συχνό πότισμα και όπως πάντα να μην αφήνετε νερό στο πιατάκι για να προφυλάξετε το ριζικό σύστημα από το σάπισμα. Τοποθετήστε το φυτό σε ηλιόλουστο μέρος, να δέχεται άφθονο φως κατά προτίμηση το πρωινό ήλιο για να μην καίγονται τα φύλλα της.

Λιπαίνετε το φυτό κάθε 15-20 μέρες με υδατοδιαλυτό λίπασμα, στη συνιστώμενη δοσολογία από την άνοιξη έως αργά το φθινόπωρο. Για να έχετε άφθονη ανθοφορία προτιμήστε λιπάσματα με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φώσφορο. Αλλά για να μην παιδεύεστε, αρκεί ένα ισορροπημένο υδατοδιαλυτό 20-20-20.

Όταν το φυτό δεν δέχεται αρκετό ήλιο και έχει πολλή υγρασία γίνεται επιρρεπής σε διάφορες ασθένειες κυρίως από παράσιτα. Συμβουλευτείτε τον γεωπόνο σας για το κατάλληλο φυτοφάρμακο, από προσωπική εμπειρία θα συνιστούσα να μην χρησιμοποιήσετε βασιλικό πολτό, θα αποχαιρετίσετε το φυτό σας πιο γρήγορα.

Πολλαπλασιασμός γίνεται με διαίρεση, δηλαδή με τον αποχωρισμό των παραφυάδων από το μητρικό φυτό. Ή με σπόρους, τους οποίους φυτεύετε σε ανάλαφρο χώμα, θα πρέπει να βρίσκονται σε ζεστό περιβάλλον για να βγουν σε 15-25 μέρες. Όταν μεγαλώσουν τα σποροφυτά σας τα μεταφυτεύετε σε μεγαλύτερη γλάστρα, η ανάπτυξη της ζέρμπερας είναι γρήγορη οπότε πολύ πιθανών να έχετε ανθοφορίες από τον πρώτο χρόνο. Μόλις το φυτάκι σας φτάσει γύρω στα 15-20 εκατοστά μπορείτε να προσθέτετε λίπασμα κανονικά.

Μανόλια

Καλλωπιστικό δένδρο αειθαλές με μεγάλα σκουροπράσινα φύλλα και τεράστια άνθη λευκού χρώματος , ανθεκτικό στο ψύχος, κατάλληλο για μεμονωμένες φυτεύσεις σε κήπους και δενδροστοιχίες, ευπαθές στα ασβεστούχα εδάφη. Ανθίζει την Ανοιξη και το λουλούδι της έχει υπέροχο άρωμα. Υπάρχουν και ποικιλίες Μαγνόλιας φυλλοβόλες για τις οποίες, πληροφορίες θα βρείτε στα αντίστοιχα προιόντα. Την Ανοιξη συνιστάται πότισμα με μίγμα ιχνοστοιχείων και θειικό σίδηρο, ανά 15 περίπου ημέρες.

Καλλωπιστική Δαμασκηνιά ή Προύνος

Φυλλοβόλο δενδρίλιο με χαρακτηριστικό σκουροκόκκινο φύλλωμα, ιδιαίτερα διακοσμητικό. Ανθεκτικό στο ψύχος, την ξηρασία και την ατμοσφαιρική ρύπανση. Την Ανοιξη εμφανίζονται άνθη χρώματος ρόζ. Χρησιμοποιείται συχνά και σε δενδροστοιχίες. Δεν χρειάζεται αυστηρό κλάδεμα τον Χειμώνα. Λόγω του κόκκινου φυλλώματος του δημιουργεί όμορφη αντίθεση όταν φυτέυεται μέσα σε χλοοτάπητα.
 Ο προύνος πισσάρδειος ή καλλωπιστική δαμασκηνιά, είναι δέντρο, που μπορεί να φτάσει σε ύψος 5-10 m. Χαρακτηριστικό του αποτελεί το λαμπερό βαθυκόκκινο χρώμα των φύλλων του, τα οποία δίνουν στο δέντρο μια ιδιαίτερη καλλωπιστική αξία. Τα φύλλα έχουν σχήμα σφαιρικό ή ελαφρώς καρδιόσχημο, με μήκος 5-10 cm και πλάτος 2-5 cm. Τα  άνθη είναι λευκορόδινα, με διάμετρο 15-25 mm που ανοίγουν το Μάρτιο-Απρίλιο, πριν από την έκπτυση των φύλλων και απελευθερώνουν ελαφρύ άρωμα. Ο κορμός του δέντρου έχει χρώμα καφέ-γκρι και η διάμετρός του μπορεί να φτάσει έως τα 25 cm. Επίσης το δέντρο, φέρει μικρούς, κόκκινους, σφαιρικούς καρπούς (μικρά δαμάσκηνα), διαμέτρου 3-5 cm που ωριμάζουν τέλη καλοκαιριού-αρχές φθινοπώρου. Καλλιεργείται για τα διακοσμητικά άνθη του και για το όμορφο φύλλωμά του. Αναπτύσσεται σε ηλιόλουστες θέσεις, σε μέτρια υγρά εδάφη και πρέπει να προστατεύεται από ανέμους δεδομένου του λεπτού κορμού του. Φυτεύεται σε δενδροστοιχίες, φράχτες αλλά και μεμονωμένα. Συναντάται σε πάρκα, πεζοδρόμια, αυλές κατοικιών, κήπους και σε πολλούς δημόσιους χώρους.

Hanami - Βλέποντας τα άνθη

Prunus serrulata είναι η ιαπωνική κερασιά, η οποία από τους Ιάπωνες ονομάζεται sakura. Είναι ένα ανθοφόρο, καλλωπιστικό δέντρο με όμορφα λευκά έως ροζ λουλούδια, που καλλιεργείται ευρέως στις χώρες καταγωγής του-Ιαπωνία, Κορέα και Κίνα, αλλά και όλες τις εύκρατες περιοχές του κόσμου.

Φωτογραφία Myrabella



Η ανθοφορία των κερασιών γιορτάζεται εδώ και πολλούς αιώνες και αποτελεί μέρος της ιαπωνικής κουλτούρας. Το άνθος της κερασιάς θεωρείται το εθνικό λουλούδι της Ιαπωνίας. Υπάρχουν πολλές δεκάδες διαφορετικές ποικιλίες κερασιάς στην Ιαπωνία (πάνω από 200), οι περισσότερες από τις οποίες ανθίζουν μόνο για μια-δυο εβδομάδες της άνοιξης. Οι Ιάπωνες γιορτάζουν αυτήν την περίοδο με hanami, δηλαδή πικνίκ κάτω από τα ανθισμένα δέντρα. Η λέξη hanami σημαίνει "βλέποντας τα άνθη" και είναι ένα έθιμο που χρονολογείται από πολλούς αιώνες στην Ιαπωνία.

Φωτογραφία "Tyoron2"

Φωτογραφία Manmaru

Στην ασιατική κουλτούρα τα άνθη της κερασιάς συνδέονται με το θάρρος, την εργατικότητα, τη σοφία. Πιστεύεται ότι το άνθος της κερασιάς προωθεί την αγάπη και την πνευματική συνειδητοποίηση. Στην Ιαπωνία αποτελεί σύμβολο απλότητας, αθωότητας, ανανέωσης, ταπεινότητας, ελπίδας.

Φωτογραφία Eviatar Bach

Φωτογραφία Kropsoq

Οι ανθισμένες κερασιές είναι μια αλληγορία της εφήμερης φύσης της ζωής. Η εξαιρετική ομορφιά, η παροδικότητα και η μεταβλητότητα των λουλουδιών έχουν συσχετιστεί με τη θνησιμότητα, τη θεία χάρη και την αποδοχή του πεπρωμένου. Για το λόγο αυτό, τα πλούσια σε συμβολισμό άνθη της κερασιάς έχουν χρησιμοποιηθεί συχνά στην ιαπωνική τέχνη, σε διάφορες μορφές της. Συμβολίζουν επίσης τα σύννεφα, λόγω της μαζικής ανθοφορία τους. Είναι οιωνοί καλής τύχης, έμβλημα αγάπης, φιλίας και στοργής.

Φωτογραφία user:Stegano

Φωτογραφία  Makoto Okuda

Φωτογραφία Lip Kee Yap

Φωτογραφία sometimes rains in JUN

Φωτογραφία Moja

Φωτογραφία  raneko

Φωτογραφία Gribeco

Πηγές 1 2 3 4

Αρώνια: Ο "καρπός της νιότης"

Πολλοί το χαρακτηρίζουν ως τον “καρπό της νιότης”, καθώς αυξάνει τη ζωτικότητα του σώματος, υπερνικά τις νευρικές διαταραχές και την κόπωση. Λέγεται, μάλιστα, ότι λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε πεκτίνη βοηθά στην απορρόφηση και στην προστασία των οργανισμών από τη ραδιενέργεια.

Ο λόγος για την πολύτιμη αρώνια, που ο καρπός της είτε νωπός ή αποξηραμένος, είτε σε μαρμελάδα

μπορεί να επιφέρει θετικά αποτελέσματα στο ανθρώπινο οργανισμό. Έρευνες έχουν δείξει ότι περιέχει υψηλά επίπεδα περιεκτικότητας σε βιταμίνη C (15-30 mg στα 100 γραμμάρια), και άλλες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (Α, Β1, Β2, Β3, Β6, Β9, Ε, Κ, P).

Τα τελευταία χρόνια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που ασχολήθηκαν με τη γη, αποφάσισαν να καλλιεργήσουν αρώνια, με αρκετά καλή απόδοση ανά στρέμμα. Όμως, η αυξημένη ζήτηση και αναγνώριση του συγκεκριμένου φυτού, ανάγκασε τις εταιρείες που ασχολούνται με τη συγκέντρωση του προϊόντος να αναζητούν καλλιεργητές με μεγάλες παραγωγές για να μπορέσουν να μειώσουν τις τιμές.

«Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 2.000 καλλιεργητές. Η οικονομική κρίση έχει οδηγήσει πολλούς από αυτούς στην καλλιέργεια της αρώνιας.

Έτσι, η τάση είναι ανοδική. Αρχικά, ξεκίνησαν δοκιμαστικά εκατοντάδες καλλιεργητές για να δουν τις παραγωγές τους.

Όμως, αν αυτές είναι μικρές θα αναγκαστούν σε 2-3 χρόνια να τα παρατήσουν γιατί η παραγωγή τους θα είναι μικρή και δεν θα μπορέσουν να τη διαθέσουν ούτε και μέσω εταιρειών”, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η παραγωγός, Αλίκη Δαμιανίδου, που ασχολείται αποκλειστικά με την καλλιέργεια βιολογικής αρώνιας και συνεχίζει: «Αυτό που θα λύσει το μεγάλο πρόβλημα είναι η εξαγωγή του προϊόντος.

Μόνον έτσι θα μπορέσει ένας καλλιεργητής να αποκομίσει κάποιο κέρδος. Και προς αυτή την κατεύθυνση στρεφόμαστε και εμείς.

Καλλιεργούμε 38 στρέμματα και πέρσι καταφέραμε να πάρουμε 26 τόνους βιολογικής αρώνιας, ενώ φέτος πήραμε μόνο 12 τόνους. Και αυτό γιατί τα δέντρα πέρσι "κουράστηκαν" και δεν είχαν τόση δύναμη να βγάλουν καρπούς».

Τα καταστήματα υγιεινής διατροφής την έχουν εντάξει στην κατηγορία των superfoods και αυτό στρέφει αρκετούς να μάθουν για τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες, αλλά και τα οφέλη στον ανθρώπινο οργανισμό.

«Ο κόσμος δεν γνωρίζει την αρώνια, σε αντίθεση με το εξωτερικό που όλοι την γνωρίζουν και την έχουν βάλει στην καθημερινή διατροφική τους συνήθεια. Έχει φοβερές αντιοξειδωτικές ιδιότητες και προσφέρει καλή υγεία. Έχει πολλές βιταμίνες και ιχνοστοιχεία», επισήμανε η κ. Δαμιανίδου.

Τέλος, η κ. Δαμιανίδου επισήμανε ότι το συγκεκριμένο φυτό χρειάζεται καθημερινή ενασχόληση. «Στην Ελλάδα ακόμη και οι γεωπόνοι δεν γνωρίζουν τη χρήση του, άρα δεν μπορούν να δώσουν συμβουλές για το πως πρέπει να αντιμετωπίσουμε κάποιες ασθένειες.

Για παράδειγμα, υπάρχουν ασθένειες που μεταπηδούν από την υπόλοιπη φύση στα δέντρα. Αν δεν τις προσέξεις τότε μπορεί να χαθεί μεγάλο μέρος παραγωγής. Αυτός είναι και ο λόγος που ο καλλιεργητής είναι μονίμως στα χωράφια και ελέγχει όλα τα δέντρα ξεχωριστά και σχολαστικά».

Μια από τις καλύτερες περιοχές για την καλλιέργεια του καρπού αποτελούν οι Σέρρες, όπου σήμερα καλλιεργούνται περίπου 250 στρέμματα. «Ο Νομός ενδείκνυται για καλλιέργεια της αρώνιας. Ακόμη ο Έλληνας δεν γνωρίζει την αρώνια, όμως όλοι οι παραγωγοί κάνουν μεγάλη προσπάθεια να επικοινωνήσουν τα οφέλη της. Ο καρπός είναι θαυματουργός και δίκαια τον χαρακτηρίζουν ως τον καρπό της ζωής», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο παραγωγός Γιώργος Βασιλάκος, που έχει 750 δέντρα στο Νεοχώρι Σερρών.

Ο ίδιος, πάντως, επισημαίνει ότι η λύση είναι οι εξαγωγές και η μεταποίηση. «Αν κάποιος παραγωγός θέλει να δώσει την αρώνια σε καλή τιμή, τότε πρέπει να βρει τρόπο να κάνει εξαγωγές.

Στην Ελλάδα η ζήτηση είναι μικρή, ενώ στο εξωτερικό ο καρπός είναι γνωστός και τον αναζητούν. Επίσης, στην Ελλάδα μπορεί κάποιος να μπει στην διαδικασία της μεταποίησης. Να κάνει μαρμελάδες, χυμό, γλυκό ώστε να μπορεί να τον διαθέσει και σε άλλες μορφές», αναφέρει ο κ. Βασιλάκος.

Πηγή: ΑΠΕ/ΜΠΕ

Λιπάσματα

Γενικά

Με τον γενικό όρο λίπασμα αναφέρεται οποιαδήποτε ουσία, φυσική ή τεχνητά παρασκευασμένη, βελτιώνει την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα των φυτών. Τα λιπάσματα είτε ενισχύουν τη φυσική περιεκτικότητα του εδάφους σε ορισμένα χημικά στοιχεία είτε αναπληρώνουν τις ποσότητες αυτών των στοιχείων που απορροφήθηκαν από φυτά προηγουμένων γενεών. Φυσικές ουσίες, όπως φύλλα σε αποσύνθεση ή κοπριά ζώων άρχισαν να χρησιμοποιούνται ως λιπάσματα σχεδόν από την εποχή που ξεκίνησαν οι πρώτες καλλιέργειες από τον άνθρωπο (αγροτική επανάσταση). Η χρήση τεχνητών λιπασμάτων, όμως, είναι πολύ πιο πρόσφατη και φαίνεται ότι ξεκίνησε στις αρχές του 17ου αιώνα κατά την Αγροτική Βρετανική Επανάσταση, αν και η χρήση τους γενικεύτηκε κατά την Βιομηχανική επανάσταση. Η επίδραση των λιπασμάτων τόσο στα φυτά όσο και, κυρίως, στο περιβάλλον άρχισε να ερευνάται κατά την Πράσινη επανάσταση στις αρχές του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Τα λιπάσματα εν γένει διακρίνονται σε οργανικά (περιέχουν άνθρακα στη σύνθεσή τους) και σε ανόργανα (δεν περιέχουν άνθρακα στη σύνθεσή τους). Από την άποψη της σύνθεσης υπάρχουν φυσικά και τεχνητά λιπάσματα και των δύο συστάσεων.

Η ανάπτυξη των φυτών

Όταν ένα φυτό αναπτύσσεται, χρησιμοποιεί εννέα βασικά στοιχεία: υδρογόνο, οξυγόνο, άνθρακα, άζωτο, φωσφόρο, μαγνήσιο, κάλιο, ασβέστιο και θείο. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τα βασικά θρεπτικά συστατικά για ένα φυτό. Χρησιμοποιεί, επίσης, σε πολύ μικρότερες όμως ποσότητες, βόριο, χλώριο, χαλκό, μαγγάνιο, ψευδάργυρο και μολυβδαίνιο. Αυτά αποτελούν τα δευτερεύοντα θρεπτικά συστατικά. Από τα πιο πάνω στοιχεία, ο άνθρακας, το υδρογόνο και το οξυγόνο λαμβάνονται από τα φυτά μέσω της ατμόσφαιρας: Το φυτό απορροφά το νερό που έπεσε στο έδαφος ως βροχή (πηγή υδρογόνου και οξυγόνου) και δεσμεύει το διοξείδιο του άνθρακα (πηγή άνθρακα) από την ατμόσφαιρα. Με τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης μετατρέπει τα συστατικά αυτά σε υδατάνθρακες (κατά κύριο λόγο γλυκόζη). Τα υπόλοιπα στοιχεία περιέχονται, υπό μορφήν ενώσεων, στο έδαφος.

Κύρια θρεπτικά συστατικά

Τα κύρια και τα δευτερεύοντα θρεπτικά συστατικά διακρίνονται κατ' αυτό τον τρόπο όχι ως προς τη χρησιμότητά τους, αλλά ως προς τις απαιτούμενες ποσότητές τους.

Άζωτο: Δομικό συστατικό των πρωτεϊνών, των νουκλεϊκών οξέων (DNA και RNA) και των ενζύμων. Το κρίσιμο επίπεδο περιεκτικότητας αζώτου στα φυτά κυμαίνεται περίπου στο 3%. Αν το ποσοστό αυτό μειωθεί κάτω του 2,75%, εμφανίζονται συμπτώματα αζωτοπενίας στα φυτά, με αποτέλεσμα την απώλεια ποιότητας και ποσότητας στην τελική συγκομιδή. Εξαίρεση αποτελούν τα νεαρά φυτά, στα οποία η περιεκτικότητα σε άζωτο ανέρχεται στο 4% ή και περισσότερο, ορισμένα φυτά όπως η σόγια, τα φιστίκια και το τριφύλλι, ενώ σε άλλα, όπως τα οπωροφόρα δένδρα και ορισμένα διακοσμητικά φυτά το άζωτο μπορεί να ανέρχεται και στο 2% πριν αρχίσει η αζωτοπενία. Αυτή εκδηλώνεται συνήθως αρχικά με πτώση των φύλλων, ενώ το αντίστροφο φαινόμενο έχει διαπιστωθεί ότι καθυστερεί την ωρίμανση των καρπών, όπως συμβαίνει σε φυτά τομάτας θερμοκηπίου. Ακόμη και μικρές εναλλαγές στην περιεκτικότητα αζώτου μπορούν να επιφέρουν σημαντικές μεταβολές στην ανάπτυξη των φυτών, την εποχή συγκομιδής αλλά και στην ποιότητα των συλλεγομένων καρπών. Είναι, συνεπώς, σημαντικό να διατηρούνται τα επίπεδα αζώτου στο έδαφος ανάλογα με τα καλλιεργούμενα φυτά προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα και η ποσότητα της παραγωγής.

Φωσφόρος: Δομικό συστατικό των νουκλεϊκών οξέων και των μορίων ανταλλαγής ενέργειας (τριφωσφορική αδενοσίνη (ATP) και διφωσφορική αδενοσίνη (ADP)). Οι απαιτήσεις των φυτών σε φωσφόρο ποικίλλουν σημαντικά: Στα οπωροφόρα δένδρα οι κρίσιμες περιεκτικότητες σε φωσφόρο είναι μεταξύ 0,12% και 0,15%, τα χόρτα 0,20% έως 0,25%, ενώ τα λαχανικά φθάνουν τα 0,25% ως τα 0,30%. Οι περιπτώσεις φωσφοπενίας, που είναι συνέπεια της ανεπάρκειας του εδάφους σε φωσφόρο ή σε περιορισμό του ριζικού συστήματος λόγω εμποδίων, εκδηλώνονται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των φυτών, οπότε και οι απαιτήσεις σε φωσφόρο είναι αυξημένες: Η αρχική περιεκτικότητα σε φωσφόρο είναι υψηλή και μειώνεται σταδιακά όσο το φυτό μεγαλώνει. Το αντίθετο φαινόμενο δεν είναι γνωστό με σαφήνεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις υψηλές περιεκτικότητες του εδάφους σε φωσφόρο προκαλούν απώλεια ισορροπίας και πενίες σε άλλα στοιχεία, όπως ψευδάργυρο, χαλκό και σίδηρο. Συνεπώς είναι σημαντική η διατήρηση ισορροπίας του εδάφους σε φωσφόρο.

Κάλιο: Απαραίτητο για την πραγματοποίηση πολλών χημικών αντιδράσεων στα φυτά. Οι απαιτήσεις των φυτών σε κάλιο ποικίλλουν ανάλογα με το είδος. Τα οπωροφόρα δένδρα (ροδακινιές, αχλαδιές, μηλιές κτλ) έχουν μικρές απαιτήσεις σε κάλιο, κυμαινόμενες από 0,75% ως 1,25%, για τους διάφορους τύπους χόρτων από 1,2% ως 2.0%, ενώ υψηλότερες είναι οι απαιτήσεις των λαχανικών, 1,75% ως 2,0%. Το κάλιο είναι από τα πλέον κινητικά στοιχεία, καθώς μπορεί να απελευθερωθεί από τα φύλλα κατά τη διάρκεια μιας βροχής και να επαναπορροφηθεί από τις ρίζες. Καλιοπενία μπορεί να εκδηλωθεί τόσο στα πρώτα όσο και στα τελευταία στάδια ανάπτυξης των φυτών. Η περιεκτικότητα των φυτών ελαττώνεται ανάλογα με την ηλικία τους. Σημαντική είναι, όμως, η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ καλίου και νατρίου και καλίου και ασβεστίου/μαγνησίου, καθώς η αύξηση συγκέντρωσης του ενός μειώνει την συγκέντρωση των άλλων.

Θείο: Απαραίτητο συστατικό σε ορισμένα αμινοξέα και, συνεπώς, στις πρωτεΐνες. Εν γένει πιστευόταν ότι τα φυτά έχουν σε θείο απαιτήσεις ανάλογες με αυτές του φωσφόρου, αλλά αποδεικνύεται ότι αυτό δεν συμβαίνει. Για τα λαχανικά, το βαμβάκι, τον καπνό και την τομάτα οι απαιτήσεις σε θείο είναι, εν γένει, μεταξύ 0,2% και 0,3%, ενώ σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες καλύτερο δείκτη για το θείο δεν αποτελεί η % συγκέντρωσή του αλλά περισσότερο ο λόγος συγκεντρώσεων αζώτου προς θείο, ο οποίος πρέπει να κυμαίνεται από 9:1 ως 12:1. Θειοπενίες συμβαίνουν συχνά σε αμμώδους υφής εδάφη και εκδηλώνονται στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης των φυτών και απαιτούν τη χρήση θειούχων λιπασμάτων για σημαντικό χρονικό διάστημα. Το θείο δεν εμφανίζει κινητικότητα στους ιστούς των φυτών και οι θειοπενίες εκδηλώνονται στα ανώτερα και νεότερα τμήματα του φυτού.

Μαγνήσιο: Δομικό συστατικό της χλωροφύλλης και συνεπώς απαραίτητο για τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης από τα πράσινα φυτά. Συνήθεις συγκεντρώσεις του κυμαίνονται από 0,10% ως 0,30%, ανάλογα με τον τύπο της καλλιέργειας, ενώ ειδικότερα για τις τομάτες και τη ρέβη (γογγύλι) μπορεί να φθάνουν και το 0,40%. Μαγνησιοπενίες συμβαίνουν όταν η συγκέντρωση πέσει κάτω από το 0,10%. Η κινητικότητά του στους φυτικούς ιστούς βρίσκεται σε μεσαίο επίπεδο, γι' αυτό και εκδηλώνεται μαγνησιοπενία στους ηλικιακά μεγαλύτερους ιστούς. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται κατά την απορρόφηση μαγνησίου από το έδαφος: Η απορρόφησή του από τα φυτά εξαρτάται τόσο από το pH του εδάφους (βέλτιστη απορρόφηση σε τιμές μεταξύ 6 και 6,5) όσο και την περιεκτικότητά του σε ασβέστιο.

Ασβέστιο: Καθορίζει την διαπερατότητα των μεμβρανών των φυτικών κυττάρων. Το ασβέστιο τείνει να κατατάσσεται πλέον στα δευτερεύοντα θρεπτικά συστατικά. Οι υψηλότερες απαιτήσεις σε αυτό είναι των οπωροφόρων δένδρων, ενδιάμεσες έχουν τα λαχανικά και τις μικρότερες τα πράσινα χόρτα: Οι μηλιές και οι ροδακινιές εμφανίζουν συγκέντρωση ασβεστίου στα φύλλα τους 1,0% και 1,25% αντίστοιχα, ενώ την υψηλότερη απαίτηση έχει το βαμβάκι, με συγκέντρωση ασβεστίου στα φύλλα περίπου 2,0%. Οι ασβεστοπενίες δεν είναι ασυνήθεις και επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα των παραγομένων καρπών. Στις τομάτες εμφανίζονται σήψεις στα άνθη, ενώ τα φρούτα γίνονται πιο μαλακά και εμφανίζουν καφέ "λεκέδες" στην επιφάνειά τους. Σε βαρείες περιπτώσεις επηρεάζονται πρώτα οι νεότεροι ιστοί, ενώ τα διαστήματα μεταξύ των φύλλων ελαττώνονται και τα άκρα των φύλλων εμφανίζονται ακανόνιστα. Η κινητικότητα του ασβεστίου στους φυτικούς ιστούς είναι χαμηλή και η συγκέντρωσή του τείνει να αυξάνει με την ηλικία του φυτού.

Δευτερεύοντα θρεπτικά συστατικά

Σίδηρος: Βασικό συστατικό αρκετών ενζύμων

Μαγγάνιο: Ανευρίσκεται σε αναπνευστικά ένζυμα

Βόριο: Απαραίτητο κατά την σύνθεση των πρωτεϊνών

Χλώριο: Εμπλέκεται στον μεταβολισμό των υδατανθράκων

Ψευδάργυρος: Απαντάται στο ένζυμο διάσπασης του οξικού οξέος

Μολυβδαίνιο: Συστατικό ενζύμου που ανάγει τα νιτρικά ιόντα προς νιτρώδη. Η χρήση του σε λιπάσματα πρέπει να γίνεται με πολύ μεγάλη προσοχή, καθώς το στοιχείο είναι τοξικό για τους μη φυτικούς ζωντανούς οργανισμούς σε περιεκτικότητες άνω των 15 ppm.

Χαλκός: Συστατικό ενζύμων αντιδράσεων οξείδωσης

Στη Φύση, τα θρεπτικά συστατικά δεν εξαντλούνται από το έδαφος, καθώς τα φυτά μετά τον θάνατό τους αποσυντίθενται και τα συστατικά τους επανέρχονται στο έδαφος. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει στις καλλιέργειες: Όταν γίνει η συγκομιδή, το μεγαλύτερο τμήμα των φυτών συλλέγεται και απομακρύνεται από την καλλιεργήσιμη έκταση. Ως συνέπεια, η περιεκτικότητα του εδάφους στα συστατικά αυτά μειώνεται, με συνέπεια η ανάπτυξη των φυτών να μην είναι φυσιολογική και η αποδοτικότητά τους να χαμηλώνει σημαντικά.

Συμβολισμός

Τα λιπάσματα γενικής χρήσεως συμβολίζονται με τρεις αριθμούς και 3 γραμματα Ν-P-Κ : Ο πρώτος αφορά την περιεκτικότητα σε άζωτο, ο δεύτερος σε φωσφόρο και ο τρίτος σε κάλιο. Έτσι, ένα λίπασμα χαρακτηριζόμενο ως 11-52-10 περιέχει 11 μέρη αζώτου, 52 μέρη φωσφόρου και 10 μέρη καλίου. Ένα τέτοιο λίπασμα χαρακτηρίζεται ως "σύνθετο λίπασμα". Άρα, σε ένα σάκο λιπάσματος βάρους 100 κιλών περιέχονται 11 κιλά αζώτου, 52 κιλά φωσφόρου και 10 κιλά καλίου. Το υπόλοιπο είναι γνωστό ως "έκδοχο" (κοινώς έρμα ή σαβούρα, αγγλ. "ballast") και δεν έχει καμία επίδραση στην ανάπτυξη των φυτών.

Πηγή: wikipedia, ελευθερη εγκυκλοπαιδεια.

(Από Περικλή Ουζονόπουλο)